Thông tin về luận án tiến sĩ của NCS Lê Thị Ánh Tuyết: Cạnh tranh chiến lược Nga – Mỹ tại Trung Đông từ năm 2000 đến năm 2024

1. Họ và tên nghiên cứu sinh: Lê Thị Ánh Tuyết                        2. Giới tính: Nữ

3. Ngày sinh: 15/01/1992                                                             4. Nơi sinh: TP.HCM

5. Quyết định công nhận nghiên cứu sinh: 2949/2021/QĐ-XHNV-ĐT ngày 28/12/2021

6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo: Quyết định Về việc điều chỉnh thời gian đào tạo các chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ số 5672/QĐ-XHNV ngày 29/12/2023 và Quyết định thời gian đào tạo của nghiên cứu sinh số 2587/QĐ-XHNV ngày 22 tháng 5 năm 2024. 

7. Tên đề tài luận án: Cạnh tranh chiến lược Nga – Mỹ tại Trung Đông từ năm 2000 đến năm 2024

8. Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế                                    9. Mã số: 931060101

10. Cán bộ hướng dẫn khoa học:  GS.TS. Phạm Quang Minh

                                                       PGS.TS. Ngô Minh Oanh 

11. Tóm tắt các kết quả mới của luận án: 

       11.1. Mục đích và đối tượng nghiên cứu của luận án

Mục tiêu chính của luận án là phân tích làm rõ bản chất và sự vận động của cạnh tranh chiến lược Nga – Mỹ từ năm 2000 đến hết năm 2024, từ đó đánh giá được tác động của quá trình cạnh tranh chiến lược Nga – Mỹ đối với bản thân hai nước, khu vực và thế giới, cũng như dự báo và đưa ra hàm ý chính sách cho các nước vừa và nhỏ, trong đó có Việt Nam.

Đối tượng nghiên cứu là quá trình cạnh tranh chiến lược Nga – Mỹ ở khu vực Trung Đông thể hiện qua các công cụ quyền lực như quân sự, kinh tế, ngoại giao, công nghệ nhằm thay đổi tương quan quyền lực khu vực. 

        11.2. Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng

Nhóm phương pháp chuyên ngành quan hệ quốc tế: Phương pháp phân tích tổng thể - toàn cục, phương pháp phân tích lịch sử, phương pháp phân tích chính sách đối ngoại, phương pháp phân tích kinh tế, phương pháp so sánh tương quan lực lượng, phương pháp dự báo 

Các phương pháp liên ngành trong khoa học xã hội như: Phương pháp nghiên cứu của ngành khoa học lịch sử, phương pháp nghiên cứu chính trị, phương pháp kinh tế học, phương pháp tổng hợp, phân tích và so sánh. 

11.3. Các kết quả chính và kết luận

11.3.1. Các kết quả chính

Luận án “Cạnh tranh chiến lược Nga – Mỹ tại Trung Đông từ năm 2000 đến năm 2024” đã đạt được những kết quả nổi bật sau: 

Thứ nhất, làm rõ bản chất và sự vận động của cạnh tranh Nga – Mỹ: Luận án chỉ ra rằng cạnh tranh giữa Nga và Mỹ tại Trung Đông mang tính đa chiều (chính trị, kinh tế, an ninh – quân sự, khoa học công nghệ), với khu vực Trung Đông là đấu trường chiến lược quan trọng. Các sự kiện như can thiệp của Nga tại Syria (2015) và Mỹ rút khỏi JCPOA (2018) phản ánh sự thay đổi trong cục diện cạnh tranh.

Thứ hai, đánh giá tác động của cạnh tranh: 

Nga củng cố vị thế cường quốc nhưng chịu áp lực trừng phạt. 

Mỹ duy trì lợi ích năng lượng và quân sự, song đối mặt với chi phí lớn và suy giảm uy tín. 

Trung Đông gia tăng bất ổn nhưng cũng mở ra cơ hội cho các quốc gia nhỏ. 

Thế giới chịu ảnh hưởng qua thị trường năng lượng và trật tự đa cực.

Thứ ba, dự báo và hàm ý chính sách: Cạnh tranh Nga – Mỹ sẽ tiếp diễn, đòi hỏi các quốc gia như Việt Nam duy trì chính sách đối ngoại linh hoạt và đa dạng hóa quan hệ để bảo vệ lợi ích.

Thứ tư, đóng góp mới: Luận án cung cấp phân tích toàn diện giai đoạn 2000 – 2024, mở rộng góc nhìn đa chiều và đưa ra khuyến nghị thực tiễn cho các quốc gia vừa và nhỏ trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn.

11.3.2. Kết luận

Luận án đã cung cấp một phân tích toàn diện về cạnh tranh chiến lược Nga – Mỹ tại Trung Đông giai đoạn 2000–2024, dựa trên cơ sở lý thuyết chủ nghĩa hiện thực cấu trúc và các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành quan hệ quốc tế. Nghiên cứu đã làm rõ động lực, bối cảnh và bản chất của cạnh tranh chiến lược giữa hai cường quốc, chỉ ra rằng Trung Đông là khu vực trọng yếu hội tụ lợi ích về địa chính trị, năng lượng và an ninh, đồng thời là tâm điểm của các xung đột khu vực và toàn cầu.

Luận án đã hệ thống hóa quá trình triển khai chính sách của Nga và Mỹ trong khu vực, phân tích các giai đoạn, chiến lược và chính sách cụ thể trên các trục chính: chính trị, kinh tế, an ninh – quân sự và khoa học công nghệ. Kết quả nghiên cứu cho thấy cạnh tranh chiến lược không chỉ thúc đẩy bởi lợi ích kinh tế mà còn bởi mục tiêu khẳng định vị thế cường quốc và định hình trật tự khu vực.

Nghiên cứu đánh giá tác động sâu rộng của cạnh tranh Nga – Mỹ: giúp Nga phục hồi vị thế nhưng làm gia tăng căng thẳng với phương Tây; Mỹ duy trì lợi ích chiến lược nhưng đối mặt với chi phí lớn và sự suy giảm uy tín; các quốc gia Trung Đông vừa đối diện bất ổn, vừa tận dụng cạnh tranh để tối đa hóa lợi ích. Trên bình diện toàn cầu, cạnh tranh này góp phần định hình trật tự đa cực và làm phức tạp thêm các xung đột khu vực.

Cuối cùng, luận án dự báo xu hướng vận động của cạnh tranh Nga – Mỹ tại Trung Đông trong tương lai, đồng thời đề xuất hàm ý chính sách cho các quốc gia vừa và nhỏ, nhấn mạnh vai trò đa d sạng hóa đối tác, chủ động thích ứng và vận dụng tư tưởng đối ngoại độc lập, tự chủ. Nhìn chung, luận án đã bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn cho nghiên cứu cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc tại Trung Đông, đồng thời cung cấp khuyến nghị thiết thực cho hoạch định chính sách đối ngoại trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn ngày càng gay gắt.

12. Các hướng nghiên cứu tiếp theo: 

Hướng nghiên cứu tiếp theo của nghiên cứu sinh tập trung vào việc phân tích tác động của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đến cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc tại Trung Đông. Trên cơ sở kế thừa khung lý thuyết chủ nghĩa hiện thực cấu trúc và các kịch bản dự báo đã xây dựng trong luận án, nghiên cứu sẽ mở rộng phạm vi sang lĩnh vực an ninh mạng, chiến tranh lai và ứng dụng AI trong quốc phòng, với trọng tâm là cách các công nghệ mới làm thay đổi cục diện cạnh tranh Nga – Mỹ - Trung tại khu vực. Nghiên cứu dự kiến sử dụng phương pháp phân tích case study (như xung đột Syria hậu Assad và Yemen) kết hợp dữ liệu định lượng từ các tổ chức quốc tế (SIPRI, RAND). Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp hàm ý chính sách cho các quốc gia vừa và nhỏ, trong đó có Việt Nam, trong việc xây dựng năng lực tự chủ công nghệ và an ninh mạng trước bối cảnh cạnh tranh nước lớn ngày càng phức tạp.

Bên cạnh đó, vai trò của các cường quốc khu vực như Thổ Nhĩ Kỳ và Iran, hoặc khả năng hợp tác Nga – Mỹ trong các vấn đề toàn cầu cũng có thể được tiếp tục mở rộng nghiên cứu. 

13. Các công trình công bố liên quan đến luận án:

Lê Thị Ánh Tuyết. (2022). “Sự điều chỉnh chính sách của Mĩ đối với Trung Đông dưới thời Tổng thống Donald Trump”. Tạp chí Khoa học trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh.

Nguyễn Minh Mẫn, Lê Thị Ánh Tuyết (2023). “Cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc trong khai thác năng lượng kỹ thuật cao tại Trung Đông hai thập kỷ đầu thế kỷ XXI”, kỷ yếu Cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ cao, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn – Khoa Quan hệ quốc tế, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam – Viện nghiên cứu châu Mỹ, ngày 26 tháng 11 năm 2022, NXB Đại học Quốc gia TP.HCM, TP.HCM, tr.300 – 313. 

 Le Thi Anh Tuyet. (2024). “Russian Federation Rebublic’s diplomatic activities toward Middle Eastern countries to overcome the crisis caused by the U.S. and Western sanctions (2014-present)”. Second international conference on the issues of social sciences and humanities. P.412-423. Vietnam national University Press. Hanoi.     

 Le Thi Anh Tuyet (2025). “U.S. Policy in the Israel-Palestine conflict under president Joe Biden (2021-2024)”. Third international conference on the issues of social sciences and humanities. Vietnam national University Press. Hanoi. 

Le Thi Anh Tuyet (2025), “The impact of Russia-U.S. strategic competition on economic and political alliances in the Indo-Pacific region”, International conference proceedings Oppoturnities and challenges to the stability and development of the Indo-Pacific region, pp.84-104, The Gioi Publishers, Hanoi. 

INFORMATION ON DOCTORAL THESIS

1.Full name: Le Thi Anh Tuyet

2. Sex: Female

3. Date of birth: 15/01/1992

4. Place of birth: Ho Chi Minh city

5. Amission decision number: 2949/2021/QĐ-XHNV-ĐT dated 28/12/2021 by University of Social Sciences and Humanities - Vietnam National University, Hanoi

6. Changes in academic prcess: Decision on Adjusting the Training Duration for Doctoral Programs No. 5672/QĐ-XHNV dated December 29, 2023, and Decision on the Training Duration for the Doctoral Candidate No. 2587/QĐ-XHNV dated May 22, 2024.

7. Officical thesis title: Strategic competition between Russia and the United States in the Middle East from 2000 to 2024

8. Major: International Relations                                        9. Code: 931060101

10. Supervisors: Prof. Dr. Pham Quang Minh

                    Assoc. Prof. Dr. Ngo Minh Oanh

11. Summary of the new findings of the thesis

11.1 Thesis purpose and objectives

The main objective of the thesis is to analyze and clarify the nature and dynamics of the strategic competition between Russia and the United States from 2000 to the end of 2024, thereby assessing the impact of the Russia-U.S. strategic competition on both countries, the region, and the world, as well as forecasting and providing policy implications for small and medium-sized countries, including Vietnam.

11.2  The research subject is the strategic competition between Russia and the United States in the Middle East, which is expressed through various instruments of power—including military, economic, diplomatic, and technological tools—with the aim of shifting the regional balance of power.

Research methods

-         Group of specialized methods in international relations: Holistic approach method, the historical analysis method, the theoretical-practical reasoning method, the foreign policy analysis method, the economic analysis method, the comparative force correlation method, the forecasting method.

Interdisciplinary methods in social sciences: The historical and logical methods, political science research methods, economic methods, synthesis, analysis, and comparison methods.

11.3 . Major results and conclusions

11.3.1. The major results

The thesis “Strategic Competition between Russia and the United States in the Middle East from 2000 to 2024” has achieved the following notable results:

Firstly, it clarifies the nature and dynamics of the Russia-U.S. competition: The dissertation points out that the competition between Russia and the United States in the Middle East is multidimensional (political, economic, security-military, scientific-technological), with the Middle East being a crucial strategic arena. Events such as Russia's intervention in Syria (2015) and the U.S. withdrawal from the JCPOA (2018) reflect changes in the competitive landscape.

Secondly, it assesses the impact of the competition: 

- Russia strengthens its position as a major power but faces sanctions pressure. 

- The United States maintains its energy and military interests but confronts significant costs and a decline in prestige. 

- The Middle East experiences increased instability but also opens opportunities for smaller nations. 

- The world is affected through the energy market and the multipolar order.

Thirdly, it forecasts and provides policy implications: The Russia-U.S. competition will continue, requiring countries like Vietnam to maintain a flexible foreign policy and diversify relations to protect their interests.

Fourthly, new contributions: The dissertation provides a comprehensive analysis of the period from 2000 to 2024, broadens the multidimensional perspective, and offers practical recommendations for small nations in the context of great power competition.

11.3.2. Conclusions

This dissertation offers a comprehensive analysis of Russia–US strategic competition in the Middle East from 2000 to 2024, grounded in structural realism and specialized international relations methodologies. The research clarifies the drivers, context, and dynamics of great power rivalry, highlighting the Middle East as a region of critical geopolitical, energy, and security significance, as well as a focal point of regional and global conflicts.

The study systematically examines Russian and US policy implementation in the Middle East, analyzing key phases, strategies, and policies across four main dimensions: politics, economics, security–military, and science and technology. Findings show that this competition is driven not only by economic interests but also by the pursuit of great power status and the ambition to shape the regional order.

The dissertation assesses the broad impacts of Russia–US competition: for Russia, it aids in restoring great power status but increases tensions with the West and economic pressures; for the US, it helps maintain strategic interests but incurs high costs and declining prestige; for Middle Eastern countries, it brings ongoing instability but also opportunities to maximize national interests. Globally, this rivalry contributes to a more multipolar order and intensifies regional conflicts.

Finally, the dissertation forecasts future trends in Russia–US competition in the Middle East and offers policy implications for small and medium-sized states, emphasizing partnership diversification, proactive adaptation, and independent foreign policy. Overall, the research enhances both theoretical and practical understanding of great power competition in the Middle East and provides actionable recommendations for foreign policy amid intensifying major power rivalry.

12. Futher research directions: The prospective research direction of the doctoral candidate will focus on analyzing the impact of digital technologies and artificial intelligence (AI) on strategic competition among great powers in the Middle East. Building upon the structural realist theoretical framework and the predictive scenarios developed in the present dissertation, the study will extend its scope to encompass cybersecurity, hybrid warfare, and AI applications in defense, with particular emphasis on how emerging technologies are reshaping the dynamics of Russia-U.S.-China competition in the region. The research is expected to employ case study analysis (e.g., post-Assad Syria and Yemen) combined with quantitative data from reputable international organizations (SIPRI, RAND). The findings will provide policy implications for medium and small-sized states, including Vietnam, in developing autonomous technological capabilities and cybersecurity resilience amid increasingly complex great-power competition.

In addition, the roles of regional powers such as Turkey and Iran, or the potential for Russia-U.S. cooperation on global issues, may also be further explored in subsequent studies.

13. Thesis-related publications

1. Le Thi Anh Tuyet (2022). “U.S. Policy Adjustments toward the Middle East under President Donald Trump”. Journal of Science, Ho Chi Minh City University of Education.

2. Nguyen Minh Man, Le Thi Anh Tuyet (2023). “Competition between the United States and China in Exploiting High-Tech Energy in the Middle East in the First Two Decades of the 21st Century”. In Proceedings of the Conference on U.S.-China Competition in High Technology, Faculty of International Studies, University of Social Sciences and Humanities – Vietnam National University Hanoi, and Institute of American Studies, Vietnam Academy of Social Sciences (November 26, 2022) (pp. 300–313). Ho Chi Minh City: Vietnam National University Ho Chi Minh City Publishing House.

3. Le Thi Anh Tuyet (2024), “Russian Federation Rebublic’s diplomatic activities toward Middle Eastern countries to overcome the crisis caused by the U.S. and Western sanctions (2014-present)”, Second international conference on the issues of social sciences and humanities, pp.412-423, Vietnam national University Press,  Hanoi.    

4. Le Thi Anh Tuyet (2025), “U.S. Policy in the Israel-Palestine conflict under president Joe Biden (2021-2024)”, Third international conference on the issues of social sciences and humanities, Vol.1, pp.480-492, Vietnam national University Press, Hanoi.         

5. Le Thi Anh Tuyet (2025), “The impact of Russia-U.S. strategic competition on economic and political alliances in the Indo-Pacific region”, International conference proceedings Oppoturnities and challenges to the stability and development of the Indo-Pacific region, pp.84-104, The Gioi Publishers, Hanoi.