TTLV: Hiện tượng tiêu điểm hoá cấu trúc chủ-vị

Thông tin luận văn "Bước đầu khảo sát hiện tượng tiêu điểm hoá cấu trúc chủ-vị của câu tiếng Việt" của HVCH Đào Thị Minh Ngọc, chuyên ngành Ngôn ngữ học. 1. Họ và tên học viên: Đào Thị Minh Ngọc 2. Giới tính: Nữ 3. Ngày sinh: 13/11/1985 4. Nơi sinh: Hải Phòng 5. Quyết định công nhận học viên số 2551/QĐ- XHNV- KH&SĐH ngày 02 tháng 11 năm 2007 của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. 6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo: Không 7. Tên đề tài luận văn: Bước đầu khảo sát hiện tượng tiêu điểm hoá cấu trúc chủ-vị của câu tiếng Việt 8. Chuyên ngành: Ngôn ngữ học. Mã số: 60 22 01 9. Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Hồng Cổn. 10. Tóm tắt các kết quả của luận văn: Luận văn này nghiên cứu về hiện tượng tiêu điểm hoá cấu trúc chủ- vị của câu tiếng Việt. Khái niệm này được nhiều nhà ngôn ngữ học đề cập trong các công trình nghiên cứu của mình. Đó là một hiện tượng thuộc phạm vi ngữ dụng học, một hoạt động có chủ ý của người nói sử dụng các phương tiện ngôn ngữ khác nhau để làm nổi bật những thông tin quan trọng, đáng chú ý trong văn bản, nhờ đó định hướng cho người nghe nhận thức đúng vai trò của những thông tin được cho là quan trọng đó, tập trung sự quan tâm của mình vào thông tin đó một cách thích hợp và xử lí chúng một cách chính xác. Luận văn gồm 3 chương: Mở đầu, Nội dung, Kết luận. Chương 1: Tình hình nghiên cứu và cơ sở lí thuyết Chúng tôi trình bày những quan điểm của các tác giả về cấu trúc thông tin tiếng Việt nói chung và hiện tượng tiêu điểm hoá thông tin nói riêng. Chúng tôi đưa ra những khái niệm cơ bản như: tiêu điểm thông tin, cơ sở thông tin, hiện tượng tiêu điểm hoá thông tin để làm cơ sở nghiên cứu cho các chương sau. Chương 2: Các phương thức tiêu điểm hoá cấu trúc chủ- vị của câu tiếng Việt Cơ sở để nhận diện tiêu điểm thông tin là ngữ cảnh, tiền giả định và khả năng lược bỏ phần thông tin cơ sở trong câu. Khảo sát qua 20 tác phẩm, chúng tôi phân tích và mô tả những kiểu loại tiêu điểm thường gặp là tiêu điểm khẳng định, tiêu điểm hỏi và tiêu điểm tương phản. Vì tiếng Việt là một loại hình ngôn ngữ đơn lập nên hư từ và trật tự từ đóng vai trò quan trọng trong việc đánh dấu tiêu điểm thông tin trong câu. Chúng tôi đã khảo sát được ba dạng chính của trật tự từ là tiền đảo, hậu đảo và một biến thể là câu bị động. Chương 3: Phạm vi tiêu điểm hoá cấu trúc chủ- vị của câu tiếng Việt Dựa vào vị trí phân bố của tiêu điểm, chúng tôi có thể phân chia cấu trúc thông tin của câu tiếng Việt thành ba loại khác nhau: cấu trúc thông tin có tiêu điểm là vị từ, cấu trúc thông tin có tiêu điểm là tham tố; cấu trúc thông tin có tiêu điểm là câu. Việc phân chia này là rất cần thiết cho việc xem xét nội dung thông tin của câu tiếng Việt. Từ đó cho thấy được mối quan hệ gắn bó giữa cấu trúc thông tin và cấu trúc chủ- vị của câu tiếng Việt. Trong phần kết luận, chúng tôi tổng kết lại những kết quả đã khảo sát trong toàn bộ luận văn. Cuối cùng, đó là phần phụ lục và tài liệu tham khảo. Phần phụ lục chỉ là những tư liệu đã chọn lọc trong số 20 tác phẩm khảo sát. 11. Khả năng ứng dụng trong thực tiễn 12. Những hướng nghiên cứu tiếp theo 13. Các công trình đã công bố có liên quan đến luận văn: (liệt kê các công trình theo thứ tự thời gian nếu có)