TTLV: Sự phát triển của quan hệ đối tác chiến lược Philippines - Nhật Bản (2011 - 2025)

                        THÔNG TIN VỀ LUẬN VĂN THẠC SĨ

1. Họ và tên học viên: Hoàng Nguyễn Thu Trang                        2. Giới tính: Nữ

3. Ngày sinh: 17/10/1984

4. Nơi sinh: Lạng Sơn

5. Quyết định công nhận học viên số: 5626/QĐ-XHNV ngày 29/12/2023của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo: Không có

7. Tên đề tài luận văn: Sự phát triển của quan hệ đối tác chiến lược Philippines - Nhật Bản (2011 - 2025)

8. Chuyên ngành: Quan hệ Quốc tế; Mã số: 8310601.01

9. Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. Chu Thanh Vân, Trường Đại học Ngoại ngữ, ĐHQGHN

10. Tóm tắt các kết quả của luận văn: 

1. Mở đầu

Philippines và Nhật Bản là những đồng minh chủ chốt của Hoa Kỳ tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, cả hai đều đang phải đối mặt với các tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc. Mối quan hệ của song phương này có thể được coi là một "liên minh tự nhiên". Việc tìm hiểu sự phát triển của mối quan hệ của họ sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về động lực thay đổi trong quan hệ quốc tế. Ngoài ra, quan hệ đối tác chiến lược này phản ánh các mục tiêu chung giữa hai nước. Do đó, luận văn "Sự phát triển của quan hệ đối tác chiến lược Philippines-Nhật Bản (2011-2025)" có ý nghĩa khoa học, thực tiễn và cập nhật.

Philippines dựa vào Nhật Bản để được hỗ trợ về quốc phòng, kinh tế, chính trị và ngoại giao. Đổi lại, Philippines đóng vai trò là bàn đạp để Nhật Bản tăng cường ảnh hưởng của mình trong khu vực, đặc biệt là khi cán cân quyền lực đang thay đổi và sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc ở Biển Đông.

2. Sự phát triển quan hệ đối tác chiến lược Philippines - Nhật Bản (2011-2025)

2.1 Trong lĩnh vực chính trị - ngoại giao

Nhiệm kỳ của Tổng thống Benigno Aquino III (2010-2016) đánh dấu việc thiết lập quan hệ đối tác chiến lược giữa Philippines và Nhật Bản, được nêu bật trong "Tuyên bố chung Nhật Bản-Philippines về quan hệ đối tác chiến lược" (năm 2011). Các cuộc tiếp xúc cấp cao đã được duy trì, tạo điều kiện cho các cơ chế đối thoại giữa Philippines và Nhật Bản, bao gồm Đối thoại chính trị-quân sự Nhật Bản-Philippines và Đối thoại quân sự-quân sự. Trong số đó, đáng chú ý nhất là các cuộc thảo luận được tổ chức theo Thỏa thuận đối tác chiến lược Philippines-Nhật Bản, chẳng hạn như Đối thoại Philippines-Nhật Bản về các vấn đề hàng hải và đại dương, Đối thoại chiến lược cấp thứ trưởng Philippines-Nhật Bản và các cuộc đàm phán quốc phòng giữa Thứ trưởng của cả hai quốc gia. Vào cuối nhiệm kỳ của mình vào năm 2015, Tổng thống Aquino III và Thủ tướng Shinzo Abe đã ký Tuyên bố chung để tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược.

Trong nhiệm kỳ của Tổng thống Duterte, các cuộc tiếp xúc cấp cao ban đầu giữa các nguyên thủ quốc gia chủ yếu diễn ra vào những năm đầu. Chương trình nghị sự trong giai đoạn này chủ yếu tập trung vào các mối quan hệ đa phương, các vấn đề an ninh khu vực như Triều Tiên và khủng bố, và khuyến khích Nhật Bản đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng, bao gồm chương trình "Xây dựng, Xây dựng, Xây dựng" và các dự án Tuyến tàu điện ngầm và Đường tránh. "Chính sách đối ngoại độc lập" của Duterte nhấn mạnh vào việc giảm sự phụ thuộc vào Mỹ. Tuy nhiên, Philippines vẫn tiếp tục duy trì quan hệ đối tác chiến lược với Nhật Bản.

2.2 Trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh

Thỏa thuận Đối tác Chiến lược Philippines - Nhật Bản năm 2011 đánh dấu bước phát triển quan trọng trong hợp tác quốc phòng của họ. Kể từ năm 2012, Nhật Bản đã tăng cường hợp tác an ninh với Philippines thông qua đối thoại cấp cao và các chính sách quốc phòng phối hợp. Nhật Bản không chỉ cung cấp hỗ trợ thảm họa mà còn tăng cường hợp tác quốc phòng, như được nêu bật trong Tuyên bố năm 2015 về an ninh và quốc phòng ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Chương trình Hỗ trợ An ninh Chính thức (OSA) của Nhật Bản tập trung vào việc cung cấp thiết bị và công nghệ quốc phòng cho Philippines. Vào tháng 7 năm 2024, hai nước đã ký Thỏa thuận tiếp cận đối ứng Nhật Bản-Philippines (RAA), thúc đẩy sự tiếp cận lẫn nhau giữa Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản và Lực lượng Vũ trang Philippines và mở đường cho việc tăng cường các hoạt động quân sự của Nhật Bản ở Biển Đông.

2.3 Trong lĩnh vực kinh tế

Viện trợ phát triển chính thức (ODA) của Nhật Bản cho Philippines bắt đầu là khoản bồi thường chiến tranh sau Thế chiến II và đã phát triển thành nguồn viện trợ lớn nhất cho quốc gia này, góp phần vào hòa bình và ổn định trong khu vực. Mối quan hệ này có thể được chia thành bốn giai đoạn: nền tảng, mở rộng, đa dạng hóa và cải cách. Chính quyền Duterte đã tận dụng nguồn tài trợ này cho chương trình "Xây dựng, Xây dựng, Xây dựng", tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng lớn.

Hiệp định Đối tác Kinh tế Philippines-Nhật Bản (PJEPA) là hiệp định thương mại tự do song phương đầu tiên nhằm mục đích tăng cường thương mại và đầu tư. Chính quyền Marcos Jr. hiện đang tập trung vào phục hồi kinh tế thông qua cải thiện kết nối và các sáng kiến ​​kỹ thuật số. Một Hiệp định Đối tác Kinh tế mới đã được đề xuất, có thể thành công nếu Nhật Bản giải quyết vấn đề dân số già hóa và hỗ trợ y tá Philippines học tiếng Nhật.

3. Đánh giá sự phát triển của quan hệ đối tác chiến lược Philippines - Nhật Bản (2011-2025)

Quan hệ đối tác chiến lược giữa Philippines và Nhật Bản là thiết yếu đối với cả hai quốc gia, được hỗ trợ bởi ngoại giao văn hóa, trao đổi lao động và thương mại song phương mạnh mẽ. Hợp tác thể chế hóa thể hiện rõ qua các cuộc trao đổi thường xuyên, biên bản ghi nhớ, kế hoạch hành động và các ủy ban hợp tác.

Quốc phòng và an ninh đã trở nên quan trọng, dẫn đến Kế hoạch hành động năm 2015 nhằm tăng cường quan hệ đối tác chiến lược, tập trung vào hòa bình, ổn định, tăng trưởng kinh tế và các giá trị chung như dân chủ và quyền con người.

Quan hệ đối tác này có lợi cho cả hai bên, tăng cường lợi ích chính trị, kinh tế và an ninh của Philippines trong khi củng cố an ninh khu vực và ảnh hưởng ngoại giao của Nhật Bản. Ngoài ra, sự hợp tác của họ đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh an ninh Biển Đông, thúc đẩy luật pháp quốc tế, tự do hàng hải và tăng trưởng kinh tế trong khu vực.

4. Kết luận

Quan hệ đối tác chiến lược giữa Philippines và Nhật Bản (2011-2025) đã trở thành một liên minh đa diện được đánh dấu bằng sự tin tưởng ngoại giao mạnh mẽ, hợp tác quốc phòng và quan hệ kinh tế chặt chẽ. Đến năm 2025, dự kiến ​​đây sẽ là một trong những mối quan hệ song phương năng động nhất ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, được thúc đẩy bởi các giá trị dân chủ chung và các nỗ lực hợp tác.

11. Khả năng ứng dụng trong thực tiễn: Khung đánh giá sự phát triển trong quan hệ song phương; Bài học trong hợp tác song phương đảm bảo phát triển bền vứng và lợi ích quốc gia

12. Những hướng nghiên cứu tiếp theo: Chuyên sâu: Ngoại giao văn hóa trong quan hệ Philippines-Nhật Bản; Mở rộng: Cơ chế hợp tác ba bên Mỹ - Nhật Bản - Philippines

13. Các công trình đã công bố có liên quan đến luận văn: 

Hoàng Nguyễn Thu Trang, Chu Thanh Vân, Nguyễn Thị Như Quỳnh (8, 2025), Ngoại giao láng giềng Philippines - Nhật Bản và hàm ý đối với Việt Nam, “Hội thảo quốc tế Ngoại giao và Hợp tác quốc tế của Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.

INFORMATION ON MASTER’S THESIS

1. Full name:  Hoang Nguyen Thu Trang          2. Sex: Female

3. Date of birth: 17/10/1984                               4. Place of  birth: Lạng Sơn

5. Admission decision number: 5626/QĐ-XHNV   Dated 29/12/2023

6. Changes in academic process: No

7. Official thesis title: The Development of The Philippines-Japan Strategic Partnership(2011-2025)

8. Major: International Relations          9. Code: 8310601.01

10. Supervisors: Dr. Chu Thanh Van, University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi

11. Summary of the findings of the thesis: 

1. Introduction

The Philippines and Japan are key allies of the United States in the Asia-Pacific region, both facing sovereignty disputes with China. Their relationship can be viewed as a "natural alliance." Exploring the evolution of their ties will enhance our understanding of changing dynamics in international relations. Additionally, this partnership reflects shared goals between the two countries. Thus, the thesis "The Development of the Philippines-Japan Strategic Partnership (2011-2025)" is of significant scientific, practical, and timely relevance.

The Philippines relies on Japan for support in defense, economy, politics, and diplomacy. In turn, the Philippines acts as a springboard for Japan to enhance its influence in the region, especially given the shifting balance of power and China’s increasing military strength in the East Sea.

2. Development of the Philippines-Japan strategic partnership (2011-2025) 

2.1 In the political-diplomatic field

The term of President Benigno Aquino III (2010-2016) marked the establishment of a strategic partnership between the Philippines and Japan, highlighted by the "Japan-Philippines Joint Declaration on Strategic Partnership," which was signed by the leaders of both countries in 2011. High-level contacts were maintained, facilitating dialogue mechanisms between the Philippines and Japan, including the Japan-Philippines Political-Military Dialogue and Military-Military Dialogue. Among these, the most notable were the discussions held under the Philippines-Japan Strategic Partnership Agreement, such as the Philippines-Japan Dialogue on Maritime and Ocean Affairs, the Philippines-Japan Deputy Ministerial Strategic Dialogue, and Defense Talks between the Deputy Ministers of both nations. By the end of his term in 2015, President Aquino III and Prime Minister Shinzo Abe signed a Joint Declaration to further strengthen the strategic partnership.

During President Duterte's term, initial high-level contacts between the heads of state occurred primarily in the early years. The agenda during this period largely focused on multilateral relations, regional security issues such as North Korea and terrorism, and encouraging Japanese investment in infrastructure projects, including the "Build, Build, Build" program and the Metro Line and Bypass projects. Duterte's "independent foreign policy" emphasized a reduced reliance on the US, particularly in light of the increasing strategic competition between the US and China and China's assertive actions in the South China Sea. Nevertheless, the Philippines has continued to uphold its strategic partnership with Japan.

2.2 In defense and security

 The 2011 Philippines-Japan Strategic Partnership Agreement marked a key development in their defense cooperation. Since 2012, Japan has enhanced security engagement with the Philippines through high-level dialogue and coordinated defense policies. Japan has not only provided disaster assistance but also strengthened defense collaboration, as highlighted by the 2015 Declaration on security and defense in the Asia-Pacific region.

Japan’s Official Security Assistance (OSA) program focuses on supplying defense equipment and technology to the Philippines. In July 2024, the Japan-Philippines Reciprocal Access Agreement (RAA) was signed, promoting mutual access between the Japan Self-Defense Forces and the Philippine Armed Forces and paving the way for increased Japanese military activities in the South China Sea.

2.3 In the Economic Sector

Japan's official development assistance (ODA) to the Philippines began as war reparations after World War II and has evolved into the largest aid source for the country, contributing to regional peace and stability. The relationship can be divided into four phases: foundation, expansion, diversification, and reform. The Duterte administration leveraged this funding for its “Build, Build, Build” program, focusing on major infrastructure projects.

The Philippines-Japan Economic Partnership Agreement (PJEPA) is the first bilateral free trade agreement aimed at enhancing trade and investment. The Marcos Jr. administration is now focused on economic recovery through improved connectivity and digital initiatives. A new Economic Partnership Agreement has been proposed, which could be successful if Japan addresses its aging population and supports Filipino nurses in learning Japanese.

3. Assessment of the Development of the Philippines-Japan Strategic Partnership (2011-2025)

The strategic partnership between the Philippines and Japan is essential for both nations, supported by cultural diplomacy, labor exchanges, and strong bilateral trade. Institutionalized cooperation is evident through frequent exchanges, memoranda, action plans, and collaborative committees.

Defense and security have become critical, leading to the 2015 Action Plan to Enhance the Strategic Partnership, which focuses on peace, stability, economic growth, and shared values like democracy and human rights. 

The partnership is mutually beneficial, enhancing the Philippines’ political, economic, and security interests while strengthening Japan’s regional security and diplomatic influence. Additionally, their collaboration plays a vital role in the South China Sea security landscape, promoting international law, freedom of navigation, and economic growth in the region.

4. Conclusion

The strategic partnership between the Philippines and Japan (2011-2025) has become a multifaceted alliance marked by strong diplomatic trust, defense collaboration, and robust economic ties. By 2025, it is expected to be one of the most dynamic bilateral relationships in the Indo-Pacific, driven by shared democratic values and cooperative efforts.

12. Practical applicability, if any: assessment criteria on the development of bilateral relation

13. Further research directions, if any: Cultural diplomacy in the Philippines-Japan relations

14. Thesis-related publications: Hoang Nguyen Thu Trang, Chu Thanh Van, Nguyen Thi Nhu Quynh (2025), The Philippines-Japan Diplomatic Relations and Implications for Vietnam, Conference proceedings: Vietnam’s Diplomacy and International Cooperation in the New Era, VNU-ULIS (09/8/2025)