Công bố khoa học giá trị về văn hóa, dân tộc, tôn giáo ở Việt Nam trong bối cảnh phát triển mới

Quy tụ các nhà khoa học uy tín trong nước và quốc tế
Hội thảo đề “Văn hóa, dân tộc, tôn giáo ở Việt Nam trong bối cảnh phát triển mới” nhằm làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về văn hóa, dân tộc, và tôn giáo trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Các tham luận trình bày sẽ đánh giá thực trạng, xu hướng biến đổi và tác động của các chính sách phát triển đến những lĩnh vực này, đồng thời nhận diện cơ hội và thách thức.
Đây cũng là diễn đàn khoa học nhằm chia sẻ kinh nghiệm, kết quả nghiên cứu và đề xuất các giải pháp chính sách để phát huy vai trò của văn hóa, tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, và đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, góp phần xây dựng, phát triển xã hội Việt Nam bền vững. Đặc biệt, Hội thảo là dịp để tôn vinh những giá trị lịch sử, văn hóa xã hội và thành tựu của dân tộc Việt Nam ta trong suốt chiều dài lịch sử 80 năm qua.
Hội thảo có sự tham gia của hơn 100 chuyên gia, học giả trong nước và quốc tế đến từ nhiều đơn vị uy tín như Bộ Dân tộc và Tôn giáo; các trường đại học, viện nghiên cứu thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội; các cơ sở nghiên cứu và đào tạo trong nước; các chuyên gia đến từ Trường Đại học California, Riverside (Mỹ), Học viện Nghệ thuật Nanyan (Singapore).

Theo các nhà khoa học, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng, Nhà nước ta luôn nhất quán chủ trương, đường lối các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ nhau cùng phát triển. Trải qua suốt dọc dài phát triển của đất nước, Đảng và Nhà nước cũng luôn bảo đảm, tạo điều kiện cho đồng bào dân tộc thiểu số ở khắp mọi miền đất nước tự do tín ngưỡng, tôn giáo theo quy định của pháp luật; hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số để góp phần nâng cao đời sống của đồng bào.
Việt Nam có 54 dân tộc anh em, các dân tộc có bản sắc văn hóa riêng, tạo nên nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng. Trong đó, tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc được toàn Đảng, Nhà nước và nhân dân phát huy trong mọi thời kỳ, mọi giai đoạn cách mạng và thu được thắng lợi to lớn như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tổng kết: "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết/Thành công, thành công, đại thành công". Cùng với đó, phát huy mạnh mẽ đoàn kết giữa các tôn giáo, các tôn giáo cũng gắn đạo với đời, đời với đạo theo tinh thần "đạo pháp và dân tộc”. Tại hội thảo, các nhà khoa học, các học giả trong nước và quốc tế, ở các góc độ chuyên môn của mình đều hướng tới một Việt Nam thịnh vượng, phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.
Hội thảo cũng tiếp nhận hơn 100 tham luận toàn văn từ các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, giảng viên và người học sau đại học. Sau hội thảo, Ban tổ chức sẽ xuất bản kỷ yếu có chỉ số ISBN, dự kiến vào tháng 6/2026.

Các kết quả nghiên cứu giá trị về văn hóa, dân tộc, tôn giáo
Hội thảo được chia làm 4 tiểu ban chuyên đề, thảo luận nhiều vấn đề đang được quan tâm hiện nay. Tại Tiểu ban 1: Văn hóa, các tham luận tập trung vào đặc trưng văn hóa, giao lưu văn hóa và biến đổi của văn hóa trong xu thế phát triển đất nước. Các chủ đề nghiên cứu cụ thể bao gồm: “Tác động về giới của việc tái phát triển khu vực ven hồ Trúc Bạch theo mô hình thành phố sáng tạo”, “Ảo dị thị giác khuôn mặt đá cổ suối cỏ (Hòa Bình) và cơ sở kinh tế nghi lễ của di sản”, “Đi tìm lai lịch các vị thần của làng xã sau đổi mới - trường hợp làng Kim Lũy ở Diễn Châu (Nghệ An)”, và việc phát huy giá trị di sản tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ trong phát triển du lịch.

Trong phiên thảo luận của Tiểu ban 2: Dân tộc, các bài nghiên cứu đi sâu vào quan hệ tộc người, chính sách và thực tiễn thực hiện chính sách dân tộc trong xu thế phát triển và hội nhập. Các vấn đề được trình bày bao gồm: thể chế hóa tri thức bản địa trong phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chuyển từ chính sách “cấp phát và hỗ trợ” sang “đồng hành và kiến tạo”, và biến đổi văn hóa của các tộc người tại chỗ ở Tây Nguyên.

Hội thảo thu hút nhiều nhà khoa học và người quan tâm theo dõi tại Tiểu ban 3: Tôn giáo với các thảo luận về tôn giáo và những biến đổi trong đời sống hiện nay, xu hướng nhập thế của tôn giáo trong bối cảnh xã hội đương đại. Các tham luận đáng chú ý bao gồm: sự chuyển biến nhận thức và ứng xử của Đảng và Nhà nước Việt Nam về tôn giáo trong thời kỳ Đổi mới; đánh giá những trở ngại trong việc phát huy nguồn lực tôn giáo ở Việt Nam khi tôn giáo được coi là một nguồn lực văn hóa - xã hội, và biến đổi niềm tin và thực hành tôn giáo của Phật giáo Hòa Hảo.

Các chủ đề tham luận về những vấn đề hiện đại, đa ngành được thảo luận tại Tiểu ban 4: Các vấn đề đương đại. Các tham luận bao gồm: “Nhạc Đỏ, đoàn văn công và Jazz trong thời đại mới của Việt Nam”, “Đi chợ” trong đời sống xã hội Việt Nam: Sự chuyển đổi không gian kinh tế - xã hội trong bối cảnh đương đại”, và tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) trong đời sống tôn giáo Việt Nam. Tiểu ban cũng thảo luận về việc thực hành tín ngưỡng của cư dân đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) để củng cố an ninh tinh thần và những cột mốc vàn hóa, cùng với đánh giá hiệu quả phát triển ở một số tộc người tại vùng biên giới.

Tại các phiên thảo luận, các chuyên gia không chỉ tập trung vào khía cạnh truyền thống và đương đại của dân tộc và văn hóa Việt Nam, mà còn mở rộng sang tầm nhìn tương lai, nhận diện rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn đang đặt ra đối với đất nước. Ban Tổ chức cũng bày tỏ mong muốn các nhà khoa học quốc tế tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trên hành trình gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa.

Các nhà khoa học đồng quan điểm, trong kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của dân tộc, nghiên cứu về văn hóa, dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam cần tiếp tục được triển khai theo hướng liên ngành, gắn với thực tiễn phát triển đất nước và hội nhập quốc tế.

Từ năm 1998, Hội thảo quốc tế Việt Nam học do ĐHQGHN và Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam đã phối hợp tổ chức đã trở thành diễn đàn giới thiệu những thành tựu nghiên cứu mới nhất về Việt Nam của các học giả trong nước và quốc tế. Trong gần 30 năm qua, qua 6 kỳ hội thảo, Hội thảo quốc tế Việt Nam học đã công bố nhiều kết quả nghiên cứu giá trị về Việt Nam trên đường phát triển, hội nhập và phát triển bền vững, tăng cường hợp tác quốc tế.
Hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ 7 năm 2025 với chủ đề “Việt Nam: Phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới” tập trung vào những định hướng nội dung như: Nghiên cứu và đào tạo Việt Nam học; Ngoại giao và hợp tác quốc tế; Kinh tế và xã hội trong bối cảnh biến đổi toàn cầu; Quản trị quốc gia trong kỷ nguyên mới; Văn hóa, dân tộc, tôn giáo trong bối cảnh phát triển mới; Tài nguyên, môi trường và phát triển bền vững; Giáo dục, đào tạo và phát triển con người Việt Nam; Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức. Trong đó, chủ đề “Văn hóa, dân tộc, tôn giáo trong bối cảnh phát triển mới” được Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học quốc gia Hà Nội đăng cai tổ chức.
Một số hình ảnh tại Hội thảo ngày 13/8/2025:                
Báo chí đưa tin về sự kiện:
Báo Nhân dân: Phát huy giá trị văn hóa, dân tộc, tôn giáo trong xây dựng Việt Nam phát triển bền vững
Báo Đại biểu Nhân dân: Văn hóa, dân tộc, tôn giáo ở Việt Nam trong bối cảnh phát triển mới   
Vietnam.vn (Bộ VH-TT-DL): Promoting cultural, ethnic and religious values in building Vietnam for sustainable development   
Vietnamnet: Bảo tồn văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên số     
Đại học Quốc gia Hà Nội: ICVNS 2025: Từ chiều sâu văn hóa, dân tộc, tôn giáo đến bối cảnh phát triển mới