Vai trò của thông tin khoa học và công nghệ trong phát triển kinh tế - xã hội

Đây là hội thảo chuyên sâu đầu tiên về lĩnh vực này nhằm tập trung vào việc tăng cường nhận thức về vai trò của thông tin KH&CN trong phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Đồng thời, góp phần xây dựng chính sách, đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả ứng dụng, quản lý nguồn lực thông tin này.
Phát biểu khai mạc, ông Trần Văn Tùng, Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhấn mạnh: VASTI luôn sẵn sàng đóng vai trò cầu nối đưa tri thức từ phòng nghiên cứu ra đời sống sản xuất, từ ý tưởng thành ứng dụng thực tế. Ông cho rằng, thông tin KH-CN chính là nền tảng để kiến tạo một nền kinh tế thông minh, hiện đại và hiệu quả, đồng thời khẳng định hội thảo sẽ mở ra cơ hội để chia sẻ những giải pháp đổi mới sáng tạo, thúc đẩy phát triển bền vững.

Phát biểu tại Hội thảo, đồng chí Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nhấn mạnh: thông tin KH&CN là “huyết mạch” của phát triển, có ý nghĩa then chốt trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Ông khẳng định hội thảo là dịp quan trọng để đề xuất giải pháp, chính sách phù hợp, thúc đẩy chia sẻ và ứng dụng hiệu quả nguồn lực dữ liệu quốc gia.

Trong tham luận, PGS.TS. Vũ Hải Quân, Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM, ví thông tin KH&CN như “nhựa sống” nuôi dưỡng các nhà khoa học và cộng đồng nghiên cứu. Ông cho rằng, để gia tăng năng lực cạnh tranh, Việt Nam cần xây dựng hệ sinh thái dữ liệu mở, liên thông và gắn với các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, blockchain, dữ liệu tổng hợp. Qua đó, PGS.TS. Vũ Hải Quân hy vọng các nhà khoa học chia sẻ nhiều giải pháp và kiến nghị thiết thực, giúp nguồn thông tin khoa học và công nghệ ngày càng sâu sắc, giàu tính ứng dụng hơn.

PGS.TS. Vũ Hải Quân, Uỷ viên Trung ương Đảng, Giám Đốc Đại học Quốc gia Tp. Hồ Chí Minh

Trong phiên chính thức, PGS.TS. Đỗ Văn Hùng (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN) thay mặt nhóm nghiên cứu đã trình bày tham luận “Xây dựng hệ sinh thái thông tin khoa học – công nghệ cho đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số ở Việt Nam”.
Tham luận phân tích thực trạng hệ thống dữ liệu còn phân tán, đầu tư hạn chế, nhân lực thiếu chuyên sâu, và văn hóa chia sẻ dữ liệu chưa phổ biến. Từ kinh nghiệm quốc tế, nhóm tác giả đề xuất mô hình hệ sinh thái thông tin KH&CN dựa trên bốn nguyên tắc “mở - liên thông - an toàn - giá trị gia tăng”.
Theo đó, Việt Nam cần hoàn thiện pháp lý, xây dựng nền tảng dữ liệu tích hợp quốc gia, ứng dụng AI trong phân tích xu hướng nghiên cứu, và thúc đẩy văn hóa khoa học mở. Ông nhấn mạnh: chỉ khi dữ liệu trở thành “nguồn năng lượng tri thức” thì mới tạo động lực bền vững cho đổi mới sáng tạo và kinh tế số.

Hội thảo cũng ghi nhận vai trò của Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI) như một cầu nối giữa các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp trong việc đề xuất chính sách, xây dựng chuẩn dữ liệu và thúc đẩy văn hóa khoa học mở. Trường Đại học KHXH&NV đã tham gia tích cực vào nhiều hoạt động của Hội, đồng thời cũng là cơ sở giáo dục đại học tiên phong đào tạo nhân lực quản trị thông tin, đáp ứng yêu cầu mới về xây dựng và khai thác hệ sinh thái thông tin KH&CN quốc gia.

Song song đó, tại Hội thảo cũng diễn ra 2 phiên thảo luận gồm: Những công nghệ chiến lược của kỷ nguyên vươn mình; nhu cầu và hiện trạng thông tin khoa học và công nghệ đối với cộng đồng doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu. Qua đó, góp phần xây dựng chính sách, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng và quản lý thông tin KH&CN.