Đổi mới của Việt Nam trong bối cảnh Đông Á: Mô hình phát triển giữa các khuôn mẫu khu vực và đặc thù quốc gia

Đặc biệt, dù không thể có mặt trực tiếp tại Hà Nội, ba học giả quốc tế vẫn tham gia và trao đổi với hội thảo qua nền tảng trực tuyến: GS. Keunhee Rhee, Viện Nghiên cứu Kinh tế thuộc Đại học Quốc gia Seoul (Hàn Quốc); PGS.TS. Kei Koga, Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore); và Giáo sư Danh dự Carl Thayer, Đại học New South Wales (Australia). Sự tham gia của các học giả đã bổ sung những góc nhìn so sánh về mô hình phát triển, chính sách đối ngoại và vị thế khu vực của Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, nhấn mạnh rằng nhìn lại 40 năm đổi mới không chỉ là đánh giá những thành tựu đã đạt được, mà còn là cơ hội đặt câu hỏi về cách Việt Nam cải cách, điều chỉnh thể chế và lựa chọn con đường phát triển qua từng giai đoạn. Theo PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương, Việt Nam đã học hỏi có chọn lọc kinh nghiệm Đông Á, đồng thời điều chỉnh chính sách và thể chế phù hợp với điều kiện lịch sử, kinh tế và xã hội của mình. Kinh nghiệm đổi mới vì thế cần được nghiên cứu như một quá trình liên tục học hỏi và thích ứng.

PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương phát biểu tại hội thảo

Phó Hiệu trưởng cũng đánh giá cao quan hệ hợp tác lâu dài giữa Nhà trường và KAS trong nghiên cứu, trao đổi học thuật và hỗ trợ người học. Từ kết quả nghiên cứu cùng các ý kiến tại hội thảo, Nhà trường dự kiến xây dựng báo cáo định hướng chính sách gửi các cơ quan liên quan, góp phần kết nối nghiên cứu học thuật với quá trình hoạch định chính sách.

Phát biểu tại hội thảo, Ông Lewe Paul, Trưởng đại diện Viện Konrad-Adenauer Stiftung (KAS) tại Việt Nam, đánh giá cao ý nghĩa của nghiên cứu đối với giới học thuật và các nhà hoạch định chính sách khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới. Theo ông, việc đặt kinh nghiệm đổi mới của Việt Nam trong tương quan với các mô hình phát triển Đông Á vừa giúp rút ra bài học từ khu vực, vừa làm rõ nét riêng trong con đường phát triển của Việt Nam. Ông khẳng định KAS trân trọng cơ hội đồng hành cùng dự án, hỗ trợ nghiên cứu và tạo diễn đàn đối thoại học thuật, qua đó góp phần kết nối tri thức với chính sách và thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam với các đối tác quốc tế.

 Ông Lewe Paul, Trưởng đại diện Viện KAS tại Việt Nam phát biểu tại sự kiện

Sau khi những phát hiện chính của nghiên cứu về đổi mới của Việt Nam trong bối cảnh Đông Á được trình bày, hội thảo bước vào phiên thảo luận thứ nhất với chủ đề “Mô hình phát triển của Việt Nam trong bối cảnh Đông Á – Tính lai và tính đặc thù”. Các học giả cùng xem xét cách Việt Nam tiếp thu, điều chỉnh kinh nghiệm phát triển của các nước trong khu vực, đồng thời làm rõ những yếu tố định hình con đường phát triển riêng của đất nước.

PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương và PGS.TS Đỗ Phú Hải (Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN) điều phối phiên thảo luận 1

Tại phiên thảo luận này, các chuyên gia trao đổi về vai trò của Nhà nước và thị trường, năng lực xây dựng và thực thi chính sách, cũng như những điều kiện cần thiết để nâng cao chất lượng tăng trưởng. Một nội dung nhận được nhiều quan tâm là cách chuyển từ thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài sang tăng cường hợp tác với doanh nghiệp FDI, thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp trong nước và lan tỏa công nghệ, tri thức, năng lực sản xuất. Các ý kiến cũng đề cập yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và điều chỉnh chính sách xã hội để người dân có thêm năng lực thích ứng trước những thay đổi của nền kinh tế.

GS.TS Detlef Briesen (giáo sư thỉnh giảng của Trường ĐHKHXH&NV) trong phiên thảo luận

TS. Trần Toàn Thắng (Viện chiến lược và chính sách kinh tế - tài chính) trong phiên thảo luận

PGS.TS Phạm Thị Hồng Điệp - Trường Đại học Kinh tế, ĐHQGHN trong phiên thảo luận

Phiên thảo luận thứ hai mở rộng góc nhìn sang chính sách đối ngoại và vị thế khu vực của Việt Nam. Các diễn giả phân tích cách Việt Nam duy trì những nguyên tắc đối ngoại cốt lõi, đồng thời linh hoạt thích ứng với biến động của môi trường quốc tế và cạnh tranh giữa các nước lớn. Những trao đổi về đa dạng hóa quan hệ đối tác, củng cố năng lực trong nước và phát huy vai trò của các cơ chế đa phương cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa cải cách trong nước với khả năng tự chủ chiến lược và đóng góp của Việt Nam cho khu vực.

PGS.TS Đỗ Thị Thủy (Học viện Ngoại giao) và TS. Vũ Thị Anh Thư (Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN) điều phối phiên thảo luận 2 

Hội thảo cũng dành thời gian thảo luận về truyền thông số và ngoại giao công chúng. Theo các chuyên gia, môi trường thông tin mới mở rộng cơ hội để công chúng tham gia thảo luận về các vấn đề đối ngoại, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực truyền thông chiến lược, phối hợp thông tin và duy trì sự tin cậy với công chúng trong nước, quốc tế.

Qua hai phiên thảo luận, hội thảo góp phần làm rõ những thành tựu, giới hạn và đặc điểm riêng của quá trình đổi mới. Các trao đổi cũng gợi mở những câu hỏi nghiên cứu và ưu tiên chính sách cho giai đoạn tới, từ nâng cao chất lượng thể chế, năng suất và năng lực đổi mới sáng tạo đến củng cố tự chủ chiến lược và vị thế của Việt Nam trong khu vực.

Hội thảo thu hút sự tham gia của các học giả trong nước và quốc tế