Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQGHN

1. Họ và tên: Trần Viết Nghĩa

2. Ngày tháng năm sinh: 02/09/1977

3. Quê quán: Thái Bình (nay là Hưng Yên)

4. Quá trình học tập:

- Đại học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 1995-1999

- Thạc sĩ: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 2001-2003

- Tiến sĩ: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 2005-2011

- Năm nhận học hàm: 2014

5. Công tác tại Khoa lịch sử và Văn hoá:

- Từ năm 2000-nay: Công tác tại Khoa Lịch sử và Văn hóa, Giảng viên Cao cấp.

- Hướng nghiên cứu:

• Văn hóa Việt Nam cận hiện đại

  • Trí thức Việt Nam

  • Các đảng phái chính trị Việt Nam cận đại 

  • Lịch sử chống ngoại xâm

  • Lịch sử báo chí Việt Nam

6. Công bố khoa học

6.1. Sách

1. Trí thức Việt Nam đối diện với văn minh phương Tây thời Pháp thuộc, Nxb Chính trị quốc gia, H., 2012.

2. Phạm Quỳnh: Chính trị và văn hóa, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, H., 2014.

3. Tiếp cận lịch sử từ điện ảnh Hà Nội 1954 - 1975, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, H., 2016.

4. Điện Biên Phủ: Nhiệm vụ bất khả thi, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, H., 2024.

5. Nguyễn An Ninh: Không ăn mày tự do, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, H., 2024.

6.2. Chương sách, sách viết chung

6. Địa chí Nam Định (viết chung), Nxb Chính trị quốc gia, H., 2003.

7. Tìm hiểu về các thành phần xã hội trong phong trào Đông Du // Phong trào Đông Du và Phan Bội Châu, Nxb Nghệ An, Nghệ An, 2005.

8. Tìm hiểu một số tác động của văn hóa Mỹ ở miền Nam thời kỳ 1955 - 1975 // Việt Nam trong tiến trình thống nhất đất nước, đổi mới và hội nhập, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, H., 2005.

9. Suy nghĩ của các tầng lớp nhân dân trước ngày toàn quốc kháng chiến // Nhìn lại 60 năm ngày toàn quốc kháng chiến - Những bài học kinh nghiệm, Nxb Văn hóa Thông tin, H., 2006.

10. Nguyễn An Ninh với văn hóa dân tộc // Một chặng đường nghiên cứu lịch sử, Nxb Thế giới, H., 2006.

11. Nam Định, Thái Bình với phong trào Đông Du // 100 năm phong trào Đông Du và quan hệ văn hóa, giáo dục Việt Nam - Nhật Bản, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, H., 2006.

12. Lịch sử Bộ Nội vụ 1945 - 2005 (viết chung), Chính trị quốc gia, H., 2006.

13. Biên niên lịch sử Bộ Nội vụ 1945 - 2005 (viết chung), Chính trị quốc gia, H., 2007.

14. Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Hoàng Diệu thành phố Thái Bình (chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia, H., 2008.

15. Đông Kinh Nghĩa Thục với vấn đề kinh tế học // 100 năm Đông Kinh Nghĩa thục và công cuộc cải cách giáo dục ở Việt Nam hiện nay, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, H., 2008.

16. Địa chí Cổ Loa (viết chung), Nxb Hà Nội, H., 2008.

17. Cuộc vận động Đông Du ở Bắc Kỳ // 100 năm phong trào Đông Du và hợp tác Việt Nhật để bảo tồn, phát triển di sản văn hóa Huế, Nxb Chính trị quốc gia, H., 2009.

18. Hà Nội trong cuộc vận động giải phóng dân tộc cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX (viết chung), Nxb Hà Nội, H., 2011.

19. Một số vấn đề về quản lý hạ tầng kỹ thuật đô thị ở Hà Nội giai đoạn 1986 - 2006 // Với Thăng Long - Hà Nội, Nxb Thế giới, H., 2011.

20. Từ làng tới phố: Nghiên cứu trường hợp làng Bo, thành phố Thái Bình // 55 năm một chặng đường, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, H., 2011.

21. Cuộc đấu tranh tư tưởng trong nội bộ tù nhân Việt Nam Quốc Dân Đảng tại Côn Đảo: Nghiên cứu trường hợp Trần Huy Liệu qua tư liệu hồi ký // Côn Đảo 150 năm, Nxb Chính trị quốc gia, H., 2012.

22. Đảng với vấn đề nông dân, nông nghiệp và nông thôn (1930 - 1975) (viết chung), Nxb Chính trị quốc gia, H., 2013.

23. Tính hiện đại và sự chuyển biến của văn hóa Việt Nam thời cận đại (viết chung), Nxb Chính trị quốc gia, H., 2013.

24. Đồng Minh trong tiến trình vận động giải phóng dân tộc ở Việt Nam thời kỳ 1939-1945 // Tuyên Quang - Thủ đô khu giải phóng trong Cách mạng tháng Tám và Cách mạng tháng Tám với công cuộc đổi mới đất nước, Nxb Chính trị quốc gia, H., 2015.

25. Quan hệ giữa Hà Nội với một số địa phương miền Bắc thời kỳ 1954 - 1975 // 60 năm giải phóng thủ đô: Thành tựu, thời cơ, thách thức và phát triển, Nxb Chính trị quốc gia, H., 2015.

26. Uông Bí đất và người (viết chung), Nxb Chính trị quốc gia, H., 2015.

27. Khởi nghĩa Nam Kỳ trong cuộc vận động giải phóng dân tộc Việt Nam (1939 - 1945) // Khởi nghĩa Nam Kỳ ở Vĩnh Long năm 1940 (viết chung), Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Vĩnh Long xuất bản, Vĩnh Long, 2016.

28. Địa chí Đông Anh (viết chung), Nxb Chính trị quốc gia, H., 2016. 

29. Văn nghệ sĩ sẵn sàng tham gia toàn quốc kháng chiến // Toàn quốc kháng chiến: Ý chí bảo vệ độc lập, tự do và bài học lịch sử (19/12/1946 - 19/12/2016), Nxb Quân đội Nhân dân, H., 2016.

30. Văn nghệ sĩ với chiến dịch Việt Bắc thu đông năm 1947 // Chiến thắng Việt Bắc thu đông 1947: Giá trị lịch sử và hiện thực, Nxb Quân đội Nhân dân, H., 2017.

31. The Thanh Nghi Group from Coup de Force in March to the August Revolution in 1945 // Vietnam - Japan Relations during the Second World War: Documents and Interpretations, Waseda University Press, Japan, 2017.

32.  Đại tướng Nguyễn Chí Thanh những góc nhìn từ hậu thế (viết chung) Nxb Quân đội Nhân dân, H., 2017.

33. Chủ quyền biển đảo Việt Nam trong lịch sử (viết chung), Nxb Văn hóa Nghệ thuật, H., 2018.

34. Đại tướng Nguyễn Chí Thanh với vấn đề giành thắng lợi quyết định // Nguyễn Chí Thanh: Những góc nhìn đương đại, Nxb Thanh niên, H., 2018.

35. Giăng Đuy puy với cuộc chiến xâm lược Bắc Kỳ lần thứ nhất của thực dân Pháp // Phong trào kháng Pháp xâm lược nửa cuối thế kỷ XIX: Bài học cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Nxb Quân đội Nhân dân, H., 2018.

36. Lịch sử Hà Nội cận đại (1873 - 1945) (viết chung), Nxb Hà Nội, H., 2019.

37. Trần Công Long Trì - Kỳ Anh với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc (viết chung), Nxb Nghệ An, Nghệ An, 2020.

38. Lịch sử thành phố Lạng Sơn 1930 - 2020 (chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, H., 2022.

39. Đại tướng Nguyễn Chí Thanh với vấn đề bảo vệ nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê nin và đường lối cách mạng của Đảng trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam // Đại tướng Nguyễn Chí Thanh: Nhà lãnh đạo chiến lược, người chỉ đạo thực tiễn xuất sắc của cách mạng Việt Nam, Nxb Quân đội Nhân dân, H., 2023.

40. Lịch sử 120 năm thị xã Phú Thọ (1903 - 2023) (chủ biên), Nxb Lao động, H., 2023.

41. Điện Biên Phủ - Những góc nhìn từ điện ảnh // Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954: Tầm vóc thời đại và giá trị di sản, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội, H., 2024.

42. Mặt trận Tổ quốc tỉnh Cao Bằng (chủ biên), Nxb Lao động, H., 2024.

43. Địa chí Hoằng Hóa (chủ biên), Nxb Thông tin và Truyền thông, H., 2025.

6.3. Bài tạp chí

44. Mexico với cuộc xung đột sắc tộc ở Chiapast (viết chung), Châu Mỹ ngày nay, số 2 (47), 2002, tr.43-47.

45. Văn hóa phương Tây với phụ nữ thành thị Việt Nam đầu thế kỷ XX, Nghiên cứu châu Âu, số 4 (58), 2004, tr.23-30.

46. Trí thức Việt Nam đối diện với văn minh phương Tây thời thuộc Pháp, Khoa học, số 2 (22), 2006, tr.46-55.

47. Nguyễn Văn Vĩnh với văn hóa dân tộc, Khoa học, số 4 (23), 2007, tr.231-238.

48. Trí thức Hà Nội với công cuộc vận động duy tân và giải phóng dân tộc ở Hà Nội đầu thế kỷ XX, Nghiên cứu Lịch sử, số 2 (370), 2007, tr.15-24.

49. Vô sản hóa - phương thức điển hình về rèn luyện, đào tạo đội ngũ cán bộ đầu tiên của cách mạng (viết chung), Lịch sử Đảng, số 8 (213), 2008, tr.29-33.

50. Tinh thần dân tộc trong cải cách giáo dục ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, Nghiên cứu Lịch sử, số 11+12 (391+392), 2008, tr.83-92.

51. Hoạt động chấn hưng thực nghiệp của tư sản Việt Nam đầu thế kỷ XX, Nghiên cứu Lịch sử, số 7 (387), 2008, tr.23-33.

52. Nguyễn Văn Vĩnh từ “Xét tật mình” đến chủ trương “Âu hóa”, Nghiên cứu Châu Âu, số 2 (101), 2009, tr.46-56.

53. Du lịch Việt Nam đầu thế kỷ XX, Khoa học, số 3 (26), 2010, tr.164-173.

54. Phạm Quỳnh với vấn đề tiếp xúc văn hóa Đông Tây ở Việt Nam đầu thế kỷ XX, Nghiên cứu Lịch sử, số 12 (428), 2011, tr.16-23.

55. Nhìn lại hoạt động đối ngoại của thành phố Hà Nội với một số thành phố trên thế giới thời kỳ 1954 - 1975, Khoa học, số 2 (28), 2012, tr.133-141. 

56. Tìm hiểu thêm về sự kiện Nguyễn Ái Quốc gửi bản Yêu sách của nhân dân An Nam đến Hội nghị Véc xây năm 1919, Lịch sử Đảng, số 3 (256), 2012, tr.41-46.

57. Xuất khẩu gạo Việt Nam thời Pháp thuộc 1858 - 1945, Nghiên cứu Lịch sử, số 10 (438), 2012, tr.17-25.

58. Tìm hiểu chính sách cai trị của thực dân Pháp ở Việt Nam qua một số bài diễn thuyết trên tạp chí Nam Phong, Lịch sử Quân sự, số 250, 2012, tr.36-44.

59. Chính sách quản lý và sử dụng gạo ở Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX, Khoa học, số 1 (29), 2013, tr.50-58.

60. Tìm hiểu Hiệp định Paris qua tranh biếm họa Tổng thống Mỹ Nixon trên báo Nhân dân (1972-1973) // Hiệp định Pari - 40 năm nhìn lại, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, H., 2013.

61. An toàn khu Đông Anh với đồng chí Trường Chinh, Lịch sử Đảng, số 1 (278), 2014, tr.81-86.

62. Tìm hiểu cuộc tranh luận giữa Phan Khôi với Phạm Quỳnh trên diễn đàn báo chí năm 1930, Khoa học, số 1 (30), 2014, tr.33-42.

63. Tư tưởng trọng thương của Lương Khắc Ninh trên tờ Nông cổ mín đàm, Nghiên cứu Lịch sử, số 6 (458), 2014, tr.45-53.

64. Vấn đề “trao quyền độc lập” và sự thất bại của thực dân Pháp ở Việt Nam, Khoa học, số 3 (31), 2015, tr.37-47.

65. Trí thức Hà Nội trong thời kỳ chuẩn bị và tiến hành Cách mạng tháng Tám năm 1945 (viết chung), Nghiên cứu Lịch sử, số 8 (472), 2015, tr.13-21.

66. Đồng Minh trong tiến trình vận động giải phóng dân tộc ở Việt Nam thời kỳ 1939 - 1945, Lịch sử Đảng, số 9 (298), 2015, tr.81-86.

67. Hoàng Văn Thụ với việc xây dựng lực lượng cách mạng ở Bắc Kỳ trong thời kỳ 1928 - 1944, Lịch sử Đảng, số 2 (303), 2016, tr.54-61.

68. Bộ Nội vụ với công tác xây dựng chính quyền xã trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (viết chung), Tổ chức Nhà nước, số 9/2018, 2018, tr.3-8.

69. Bộ Nội vụ trong tiến trình lịch sử dân tộc (viết chung), Tổ chức Nhà nước, số 8/2019, 2019, tr.3-8.

70. Chiến thắng Điện Biên Phủ nhìn từ góc độ quốc tế (viết chung), Lịch sử Đảng, số 5 (342), 2019, tr.3-6.

71. Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm qua một số tài liệu lưu trữ (viết chung), Nghiên cứu Lịch sử, số 4 (516), 2019, tr.23-31.

72. Những cống hiến to lớn của đồng chí Võ Nguyên Giáp trên cương vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ (viết chung), Tổ chức nhà nước, số Đặc san, 2020, tr.135-140.   

73. Việt Nam trong tiến trình giải quyết vấn đề Campuchia từ năm 1979 đến năm 1991 (viết chung), Khoa học Xã hội và Nhân văn, số 3, 2020, tr.313-322.

74. Hoạt động đối ngoại của Chính phủ Việt Nam từ năm 2006 đến năm 2016: Chính sách, thực trạng và kinh nghiệm (viết chung), Khoa học Xã hội và Nhân văn, số 6, 2021, tr.505-608.

75. Vấn đề tiền tệ trong cuộc kháng chiến chống Pháp 1945 - 1954, Nghiên cứu Lịch sử, số 1 (537), 2021, tr.46-56.

76. Dấu ấn Bộ trưởng Phan Kế Toại trong lịch sử Bộ Nội vụ, Nhà nước và Lao động, số, 2025.

77. Nguyễn Ái Quốc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lê nin qua báo chí, Lịch sử Quân sự, số 403, 2025, tr.17-20. 

78. Vai trò của báo Thanh niên do Nguyễn Ái Quốc sáng lập đối với sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, Khoa học Xã hội và Nhân văn, số 1 (12), 2026, tr.1-10.   

79. Những hoạt động chất vấn, thảo luận tại Kỳ họp thứ hai của Quốc hội khóa I, Tổ chức Nhà nước và Lao động, số Đặc san, 2026, tr.142-148.