Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQGHN

1. Họ và tên: Nguyễn Văn Anh

2. Ngày tháng năm sinh: 6/7/1979

3. Quê quán: Nam Định

4. Quá trình học tập

- Đại học: Khoa Lịch sử, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (1997-2001)

- Thạc sĩ: Khoa Lịch sử, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (2006-2010)

- Tiến sĩ: Khoa Lịch sử, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (2013-2018)

- Trao đổi, bồi dưỡng: Khóa đào tạo về Khai quật, bảo tồn di sản khảo cổ học tại Trung tâm UNESCO Châu Á Thái Bình Dương (Nara – Nhật Bản), (10-12/2006)

- Khóa đào tạo về Bảo tồn di tích Khảo cổ học sau khai quật tại Sở Khảo cổ học vùng Wallonia-Bruxellse (Liegé – Bỉ) (tháng 9/2009).

5. Công tác tại Khoa lịch sử và Văn hóa

• Từ năm 2001-tháng 10/2011: Nghiên cứu viên tại Viện Khảo cổ học, Viện Hàn lâm KHXHVN.

• Từ năm 2011-tháng 4/2015: Nghiên cứu viên, Trưởng phòng Nghiên cứu Nghệ thuật – Kiến trúc, Trung tâm Nghiên cứu Kinh thành, Viện Hàn lâm KHXHVN.

• Từ năm 2015-nay:  Giảng viên, Khoa Lịch sử (nay là Khoa Lịch sử và Văn hóa), Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

• Từ năm 2024-tháng 3/2025: Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát huy Tài nguyên văn hoá, Trường Đại học KHXH&NV, ĐHQGHN.

• Từ tháng 12/2014-tháng 6/2026: Phó Giám đốc, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử và Văn hóa, Trường Đại học KHXH&NV, ĐHQGHN.

• Hướng nghiên cứu:

• Khảo cổ học;

• Các vấn đề về nghệ thuật và kiến trúc cổ: Thành quách, kiến trúc cung điện, kiến trúc tôn giáo, tín ngưởng, cảnh quan và quy hoạch kiến trúc;

• Phật giáo Trúc Lâm trong dòng chảy của Phật giáo Đại Việt;

• Nghiên cứu bảo tồn di tích khảo cổ học;

• Nghiên cứu quy hoạch, bảo tồn, trùng tu tôn tạo và phát huy giá trị di tích kiến trúc.

• Quản lý, khai thác di sản; Công nghiệp văn hoá dựa trên khai thác di sản.

6. Danh mục công trình công bố

6.1. Sách chuyên khảo

1. Am Ngọa Vân. NXB. Văn hoá Thông tin, Hà Nội, 2013.

2. Am Ngọa Vân. NXB. Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2015 (tái bản)

3. Quần thể lăng tẩm nhà Trần ở Đông Triều, Quảng Ninh. NXB. Văn hoá Thông tin, Hà Nội.

6.2. Sách tham khảo

4. Problem and Solution of Thang Long Imperial Citadel Conservation, tr. 30-33, trong sách “Training Report on Cultural Heritage Protection”. Nara (Japan), 2006.

5. Di tích kiến trúc thời Trần ở Khu A-B, khu di tích Hoàng thành Thăng Long - Tính kế thừa và sự phát triển, tr. 65-94, trong sách “Thông Báo Khoa học của Trung tâm Nghiên cứu Kinh thành”. NXB. Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2015.

6. Di tích Động Lỗ Ngồi - Kết quả điều tra, khai quật năm 2014-2015, tr. 149-174, trong sách “Thông Báo Khoa học của Trung tâm Nghiên cứu Kinh thành”. NXB. Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2016.

7. Lăng Trần Hiến Tông - Kết quả khai quật, nghiên cứu khảo cổ học năm 2014, tr. 175-200, trong sách “Thông Báo Khoa học của Trung tâm Nghiên cứu Kinh thành”. NXB. Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2016.

8. Hệ thống cảng, cảng thị ở lưu vực sông Lam tư liệu, nhận thức và vấn đề, tr. 397-412, trong sách “Biển với lục địa vai trò và mạng lưới giao lưu ở lưu vực các dòng sông miền trung”. NXB. Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2018.

9. Khảo cứu về những nơi thờ tự các vị Thiền sư: Không Lộ, Minh Không, Đạo Hạnh và Giác Hải, tr. 329-360, trong sách “Thân thế sự nghiệp thiên sư Nguyễn Minh Không”. NXB. Thế giới, Hà Nội, 2020.

10. Quỳnh Lâm, trung tâm Phật giáo thời Lý, Trần, Lê, tr. 497-517, trong sách “Thiền sư Pháp Loa sự nghiệp tu hành, thiền học và dấu ấn lịch sử”. NXB. Đại học Quốc gia, Hà Nội, 2021.

11. Interpreting the Cultural Layers, trong sách “Discovering Vietnam’s Ancient Capital: the Archaeology and History of the Imperial Citadel of Thang Long - Hanoi”. NUS Press National University of Singapore, Singapore, 2024.

12. Đi tìm lời giải cho những tầng đất ở Hoàng thành Thăng Long, tr. 132-138, trong sách “Phát lộ di tích Hoàng thành Thăng Long thoáng nhìn đầu tiên về di sản khảo cổ học Hà Nội”. NXB. Thế giới, Hà Nội, 2008.

13. Cột mốc biên giới Việt Nam - Trung Quốc trong hoạch định phân chia biên giới Pháp – Thanh cuối thế kỷ XIX, tr.860-883, trong sách “Nghiên cứu chủ quyền quốc gia, lãnh thổ theo định hướng tiếp cận và toàn diện của lịch sử Việt Nam, tập 1: Một số vấn đề chung về chủ quyền lãnh thổ và biên giới đất liền”, Nxb. Thế giới. Hà Nội, 2025.

6.3. Bài tạp chí

14. Am Ngọa Vân qua những bằng chứng Khảo cổ học // Tạp chí Nghiên cứu Phật học, số 5/2008, tr.28-35. Hà Nội, 2008.

15. Vật liệu kiến trúc Hoàng thành Thăng Long qua 5 năm nghiên cứu (viết chung) // Tạp chí Khảo cổ học, số 5-2010, tr.73-79. Hà Nội, 2010.

16. Bảo quản, bảo tồn di tích, di vật trong quá trình khai quật, nghiên cứu khảo cổ học và khả năng ứng dụng của nó trong điều kiện khảo cổ học Việt Nam // Tạp chí Khảo cổ học, số 1/2011, tr.79-85. Hà Nội, 2011.

17. Di tích Đền Thái qua tư liệu Khảo cổ học (viết chung) // Tạp chí Khảo cổ học, số 5/2011, tr.5-22. Hà Nội, 2011.

18. Vật liệu kiến trúc ở Đền Thái (viết chung) // Tạp chí Khảo cổ học, số 5/2011, tr.23-37. Hà Nội, 2011.

19. Đền Thái, đình Đốc Trại và lịch sử hình thành các Trại ở An Sinh // Tạp chí Khảo cổ học, số 5/2011, tr.49-52. Hà Nội, 2011.

20. Kết quả khai quật thăm dò lăng Tư Phúc // Tạp chí Khảo cổ học, số 5/2011, tr.79-89. Hà Nội, 2011.

21. Nơi lưu giữ xá lị của Phật Hoàng Trần Nhân Tông // Tạp chí Nghiên cứu Phật học, số 2-2013, tr.30-32. Hà Nội, 2013.

22. Ngọa Vân, nơi Trần Nhân Tông hóa Phật // Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, số 1/2016, tr.30-39. Hà Nội, 2016.

23. Đầu ngói mặt người Luy Lâu (Việt Nam) (viết chung) // Tạp chí Khảo cổ học, số 1/2016, tr.30-39. Hà Nội, 2016.

24. Hệ thống chùa tháp của thiền phái Trúc Lâm tại Yên Tử // Tạp chí Thế giới Di sản, tr.59-69. Hà Nội, 2016.

25. Chùa Hồ Thiên, nơi nhập thất tu thiền của các vị cao tăng (viết chung) // Tạp chí Thế giới Di sản, số 1/2017, tr.30-39. Hà Nội, 2017.

26. Từ kết quả nghiên cứu khảo cổ học phục dựng Bảo tháp ở Thái lăng bằng công nghệ 3D // Tạp chí Khảo cổ học, số 5/2017, tr.84-92. Hà Nội, 2017.

27. Nhận thức về thương cảng Hội Thống qua tư liệu Lịch sử và Khảo cổ học (viết chung) // Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, số 8/2017, tr.30-41. Hà Nội, 2017.

28. Hệ thống đền miếu nhà Trần tại Đông Triều, Quảng Ninh // Tạp chí Khoa học công nghệ, số 60/2018, tr.38-41. Hà Nội, 2018.

29. Ứng dụng kỹ thuật kiểm tra không phá hủy trong nghiên cứu mẫu vật khảo cổ được phát hiện tại di tích am Ngọa Vân (Đông Triều, Quảng Ninh) // Thông tin Khoa học và Công nghệ Hạt nhân, số 62, tháng 3/2020, tr.39-46. Hà Nội, 2020.

30. Hình tượng đầu người mình chim: Nguồn gốc, tên gọi và ý nghĩa biểu tượng // Tạp chí Khảo cổ học, số 4/2021, tr.66-79. Hà Nội, 2021.

31. Nghiên cứu đánh giá giá trị và đề xuất phương án bảo tồn phát huy giá trị di tích Thiên Long Uyển // Tạp chí Khoa học Đại học Hạ Long, số 01/12/2021, tr.28-42. Hạ Long, 2021.

32. Chùa Sùng Nhân trên núi Thiên Liêu và mối quan hệ với Thiên Long Uyển // Tạp chí Nghiên cứu Phật học, số tháng 1/2022, tr.33-39. Hà Nội, 2022.

33. Nguyên liệu chế tạo đồ sứ trắng mỏng thời Lê Sơ: Trường hợp hai bát ngự dụng phát hiện ở Hoàng thành Thăng Long // Tạp chí Khảo cổ học, số 5/2022, tr.34-40. Hà Nội, 2022.

34. 11-13世纪越南李朝的佛教寺塔遗产 (viết chung) // 大众考古 (Popular Archaeology), 04-2023, tr.77-85. Trung Quốc, 2023.

35. Bảo tồn và phát huy giá trị di sản chùa tháp thời Lý: Hiện trạng và giải pháp (viết chung) // Tạp chí Khảo cổ học, số 1/2024. Hà Nội, 2024.

6.4. Bài viết in trong kỷ yếu hội thảo

36. Kiến trúc chùa Quỳnh Lâm thời Lê Trung hưng qua tư liệu Khảo cổ học (viết chung) // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Bảo tồn, tôn tạo Trung tâm Phật giáo Quỳnh Lâm”, tr.4-23. Quảng Ninh, 2014.

37. Giá trị lịch sử, khảo cổ học của hệ thống di tích nhà Trần tại Đông Triều (viết chung) // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Giá trị khu di tích quốc gia đặc biệt Khu di tích lịch sử nhà Trần tại Đông Triều (Quảng Ninh)”, tr.25-78. Quảng Ninh, 2014.

38. Quán Ngọc thanh qua các nguồn tư liệu // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Giá trị khu di tích quốc gia đặc biệt Khu di tích lịch sử nhà Trần tại Đông Triều (Quảng Ninh)”, tr.199-211. Quảng Ninh, 2014.

39. Kết quả khai quật di tích lăng Tư Phúc (Đông Triều, Quảng Ninh), năm 2016 // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2017”, tr.258-261. Hà Nội, 2018.

40. Thiên Long Uyển và vấn đề tổng hành dinh của hai vua Trần trong trận Bạch Đằng năm 1288 // Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế “Bạch Đằng và nhà Trần trong bối cảnh thế giới thế kỷ XIII”, tr.398-403. Quảng Ninh, 2018.

41. Kết quả khai quật tại am Ngọa Vân thuộc di tích Ngọa Vân, Đông Triều, Quảng Ninh // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2018”, tr.323-328. Hà Nội, 2019.

42. Kết quả khai quật di tích đền Huyện (Nghi Xuân – Hà Tĩnh) // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2018”, tr.338-344. Hà Nội, 2019.

43. Ý tưởng quy hoạch bảo tồn, phát huy giá trị quần thể di tích danh thắng Nhị - Tam Thanh, Núi Tô Thị và Thành Nhà Mạc // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Bảo tồn, phát huy giá trị di tích, danh thắng Thắng Nhị - Tam Thanh, Núi Tô Thị và Thành Nhà Mạc”, tr.267-280. Lạng Sơn, 2019.

44. Kết quả khai quật địa điểm Nựng Vỡ năm 2020 (thuộc khu di tích Thiên Long Uyển, Đông Triều, Quảng Ninh) (viết chung) // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2020”, tr.942-947. Hà Nội, 2021.

45. Điều tra khảo cổ học tại khu vực núi Thiên Liêu tỉnh Quảng Ninh (viết chung) // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2019”, tr.370-375. Hà Nội, 2020.

46. Kết quả khai quật di tích Thiên Long Uyển lần thứ nhất, năm 2019 (viết chung) // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2020”, tr.366-369. Hà Nội, 2020.

47. Dấu vết thời Trần trên đất Hoành Bồ (cũ), Quảng Ninh (viết chung) // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2019”, tr.375-379. Hà Nội, 2020.

48. Kết quả khai quật tại Đượng Ngoại thuộc khu di tích Thiên Long Uyển (Đông Triều, Quảng Ninh) (viết chung) // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2020”, tr.937-942. Hà Nội, 2021.

49. Kết quả khai quật di tích Thiên Long Uyển (Quảng Ninh) năm 2020 (viết chung) // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2020”, tr.337-341. Hà Nội, 2021.

50. Tháp số 1 trong khu vườn tháp chùa Hồ Thiên // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2020”, tr.430 - 345. Hà Nội, 2021.

51. Nghiên cứu khảo cổ học với việc trùng tu, phục dựng công trình kiến trúc, trường hợp Thông Đàn 1 (viết chung) // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Quản lý Di sản khảo cổ học Lý thuyết và thực tiễn”, tr.117-128. Hà Nội, 2022.

52. Lá đề trang trí kiến trúc thời Lý - Trần, tình hình phát hiện, loại hình và công năng // Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế “Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội 20 năm một chặng đường”, tr.79-87. NXB Hà Nội, Hà Nội, 2023.

53. Quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị di tích đình Trà Cổ trong bối cảnh đô thị Móng Cái // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Hồ sơ đề cử di tích cấp quốc gia đặc biệt đình Trà Cổ”. Quảng Ninh, 2023.

54. Đình Đồng Châu xã Tiên Lãng, huyện Tiên Yên, Quảng Ninh // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2022”, tr.550-551. Hà Nội, 2023.

55. Kết quả khai quật di tích Đám Trì năm 2021 // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2022”, tr.461-469. Hà Nội, 2023.

56. Kết quả khai quật di tích Trại Cấp (Trại Cắp) năm 2021 // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Những Phát hiện mới về khảo cổ học năm 2022”, tr.446-449.  Hà Nội, 2023.

57. Thành cổ Vauban ở Việt Nam: Tư liệu và nghiên cứu // Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế “Tiếp cận đa ngành trong nghiên cứu lịch sử và quan hệ quốc tế: từ góc nhìn của giới học giả Việt Nam và Pháp”. Hà Nội, tháng 2/2024.

58. Khôi phục gốm cổ - Vài quan sát từ gốm Chu Đậu // Kỷ yếu hội thảo khoa học “Nghề gốm cổ ở Ninh Bình - truyền thống và hiện đại”, tr.863-880. Ninh Bình, 2024.

6.5. Đề tài/dự án nghiên cứu khoa học

59. Khai quật, nghiên cứu khảo cổ học di tích Thái lăng (lăng vua Trần Anh Tông) năm 2012 (Chủ trì khai quật)

60. Khai quật, nghiên cứu khảo cổ học di tích Phụ Sơn lăng (lăng vua Trần Dụ Tông – 2012); Nguyên lăng (lăng vua Trần Nghệ Tông – 2012) (Chủ trì khai quật)

61. Khai quật nghiên cứu khảo cổ học di tích Hy lăng (lăng vua Trần Duệ Tông) (Chủ trì khai quật)

62. Hệ thống lăng mộ các vua nhà Trần, tư liệu khảo cổ học, lịch sử. Kết quả và những vấn đề đặt ra (Chủ nhiệm Đề tài)

63. Chỉnh lý, nghiên cứu bảo tồn tạm thời và phát huy giá trị khu di tích Hoàng thành Thăng Long (Thư ký Dự án)

64. Khai quật thăm dò khảo cổ học di tích chùa Sinh, xã An Sinh, Đông Triều, Quảng Ninh (Chủ trì khai quật)

65. Khai quật nghiên cứu khảo cổ học di tích lăng Tư Phúc (Đông Triều, Quảng Ninh) (Chủ trì khai quật)

66. Bảo tồn dấu vết khảo cổ học tại di tích đền Thái (Đông Triều, Quảng Ninh) (Chủ trì thiết kế).

67. Khai quật nghiên cứu khảo cổ học địa điểm Thông Đàn, Cửa Phủ, Đô Kiệu thuộc di tích chùa Ngoạ Vân (Đông Triều, Quảng Ninh) (Chủ trì khai quật)

68. Khai quật nghiên cứu khảo cổ học địa điểm Mục lăng (Đông Triều, Quảng Ninh) (Chủ trì khai quật)

69. Nghiên cứu biên soạn bộ Lịch sử quốc gia Việt Nam, Tập VI (Thành viên chính)

70. Đề án Quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di tích, danh thắng trên địa bàn huyện Hoành Bồ (cũ) đến năm 2025, tầm nhìn 2030 (Chủ nhiệm Đề án)

71. Nghiên cứu đánh giá giá trị, lịch sử văn hóa của di tích Thiên Long Uyển và khu vực Yên Đức trong tổng thể di tích chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 và đề xuất phương hướng bảo vệ, bảo tồn, tôn tạo phát huy giá trị của di tích (Thành viên chính)

72. Đề án Quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di tích, danh thắng trên địa bàn thành phố Cẩm Phả đến năm 2025, tầm nhìn 2030 (Chủ nhiệm Đề án)

73. Đề án Tổ chức, quản lý lễ hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2020 đến 2025, tầm nhìn 2030 (Chủ nhiệm Đề án)

74. Nghiên cứu đánh giá và đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản Văn miếu hàng tỉnh ở miền Bắc trong thời đại xã hội số ở Việt Nam hiện nay

75. Nghiên cứu và xây dựng bộ Địa chí Quốc gia Việt Nam: Lịch sử (Thành viên chính)

76. Nghiên cứu các giá trị về văn hóa, lịch sử quần thể di tích và danh thắng Yên Tử (Thành viên chính)

77. Đề án Tổ chức, quản lý lễ hội trên địa bàn thị xã Đông Triều đến năm 2030, tầm nhìn 2040 (Chủ nhiệm đề án)

78. Khai quật khảo cổ di tích Đầm Nhà Mạc (Đông Triều, Quảng Ninh) năm 2024 (Chủ trì khai quật)

79. Xây dựng Hồ sơ khoa học Di tích danh thắng quốc gia Mũi Đôi - Hòn Đôi (Hòn Đầu), xã Vạn Thạnh, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa (Chủ nhiệm đề án)

80. Biên soạn sách Cẩm Phả - Đất và người

81. Nghiên cứu chất liệu tiền xu Đại Việt thế kỷ XI-XVI 

82. Biên soạn Địa chí Nam Định (Thành viên chính)

83. Xây dựng trích ngang Hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh Quốc gia đặc biệt Quần thể hang động khu vực Chùa Tiên (xã An Nghĩa, tỉnh Phú Thọ).

84. Khai quật khẩn cấp dấu vết mộ gạch Chạp Khê (Chủ trì Khai quật).

7. Khen thưởng

• Bằng Khen của Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (2010);

• Giảng thưởng sử học Đinh Xuân Lâm (2018);

• Bằng khen của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội (2025);

• Bằng khen của Ban chấp hành Công đoàn Giáo dục Việt Nam (2025);

• Bằng khen của Tỉnh Quảng Ninh (2025).