1. Họ và tên nghiên cứu sinh: Phan Thị Mai Quyên 2. Giới tính: Nữ
3. Ngày sinh: 04/07/1984 4. Nơi sinh: Hà Tĩnh
5. Quyết định công nhận nghiên cứu sinh số: 2949/2021/QĐ-XHNV-ĐT, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội ngày: 28/12/2021
6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo:
- Gia hạn thời gian đào tạo theo Quyết định số 5672/QĐ-XHNV ngày 28/12/2023 của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.
- Kéo dài thời gian học tập theo Quyết định số 9469/QĐ-XHNV ngày 31/12/2025.
- Điều chỉnh tên đề tài luận án theo Quyết định số 250/QĐ-XHNV ngày 13/01/2023. Cụ thể đổi tên đề tài từ “Đại dịch Covid-19 và sức khoẻ tâm thần của sinh viên” thành “Mối liên hệ giữa trải nghiệm thơ ấu và sức khoẻ tâm thần của người trưởng thành trẻ tuổi”
7. Tên đề tài luận án: Mối liên hệ giữa trải nghiệm thơ ấu và sức khỏe tâm thần của người trưởng thành trẻ tuổi
8. Chuyên ngành: Tâm lý học 9. Mã số: 9310401.01
10. Cán bộ hướng dẫn khoa học: 1. PGS.TS Bùi Thị Hồng Thái
2. GS.TS Trần Thị Minh Đức
11. Tóm tắt các kết quả mới của luận án:
11.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng mối liên hệ giữa TNTA và SKTT của người trưởng thành trẻ tuổi cũng như vai trò của các yếu tố liên quan (trung gian và điều tiết), luận án đề xuất các kiến nghị nhằm nâng cao SKTT cho người trưởng thành trẻ tuổi trong tương quan với TNTA, phù hợp với mô hình lý thuyết của luận án.
11.2. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu tập trung vào mối liên hệ giữa TNTA (bao gồm những trải nghiệm thuận lợi và bất lợi) và SKTT của người trưởng thành trẻ tuổi. Đồng thời, xem xét vai trò trung gian của các lược đồ thích ứng sớm và lược đồ không thích ứng sớm, cũng như vai trò điều tiết của các biến nhân khẩu - xã hội đối với mối liên hệ này.
11.3. Phương pháp nghiên cứu
Luận án tiếp cận vấn đề theo lớp cắt ngang, nghiên cứu tại một thời điểm trong thời gian cho phép thực hiện luận án tiến sĩ. Các dữ liệu liên quan đến TNTA được thu thập từ chính khách thể theo cách hồi cứu. Luận án tiếp cận các phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu cụ thể sau:
a) Phương pháp luận nghiên cứu
- Tiếp cận từ Tâm lý học xã hội
- Tiếp cận từ Tâm lý học gia đình
- Tiếp cận từ Tâm lý học sức khỏe
- Tiếp cận từ Tâm lý học tích cực
- Tiếp cận từ Tâm lý học phát triển
b) Phương pháp nghiên cứu cụ thể
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
- Phương pháp phỏng vấn nhóm
- Phương pháp phân tích trường hợp điển hình
- Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học
11.4. Các kết quả chính
Thứ nhất, luận án đã tìm ra được cơ sở lý luận rõ ràng cho việc nghiên cứu mối liên hệ giữa TNTA và SKTT của người trưởng thành trẻ tuổi, trong đó các khái niệm nền tảng như TNTA thuận lợi, TNTA bất lợi và SKTT được hệ thống hóa và phân tích dưới nhiều góc độ, cho thấy rằng TNTA không chỉ tác động tiêu cực mà còn cả tác động nâng đỡ lâu dài đến sự phát triển tâm lý - xã hội của cá nhân. Đồng thời, luận án cũng chỉ ra khoảng trống khoa học quan trọng, đó là sự thiếu vắng nghiên cứu kết hợp đồng thời TNTA thuận lợi và bất lợi, sự hạn chế trong việc kiểm định vai trò trung gian của các lược đồ sớm và vai trò điều tiết của đặc điểm nhân khẩu - xã hội, cùng với sự thiếu hụt công cụ đo lường được chuẩn hóa cho bối cảnh Việt Nam. Từ đó, một mô hình nghiên cứu được đề xuất với TNTA (thuận lợi và bất lợi) là biến độc lập, SKTT là biến phụ thuộc, các lược đồ sớm là biến trung gian, và đặc điểm nhân khẩu - xã hội là biến điều tiết, tạo nên khung lý thuyết cụ thể, định hướng rõ ràng cho nghiên cứu về thực trạng mối liên hệ này, nhằm đảm bảo tính mạch lạc và tính nhất quán trong toàn bộ luận án.
Thứ hai, luận án đã chỉ ra một khía cạnh quan trọng, đó chính là sự xuất hiện đồng thời của TNTA thuận lợi và TNTA bất lợi. Những phát hiện này không chỉ mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu trong tương lai mà còn nhấn mạnh sự cần thiết của các nghiên cứu đa chiều để cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về sự tương tác giữa hai nhóm trải nghiệm này trong mối liên hệ với SKTT.
Thứ ba, luận án đã làm rõ mối liên hệ giữa các TNTA (bao gồm TNTA thuận lợi và TNTA bất lợi) với SKTT. Với mức ý nghĩa thống kê cao, TNTA thuận lợi thể hiện mối liên hệ thuận chiều có ý nghĩa thống kê với SKTT. Ngược lại, TNTA bất lợi có mối liên hệ nghịch chiều có ý nghĩa thống kê với SKTT. Kết quả cũng cho thấy không có hiện tượng đa cộng tuyến giữa các biến độc lập, điều này củng cố độ tin cậy của mô hình hồi quy, cho thấy rằng TNTA thuận lợi và bất lợi đều có vai trò độc lập và cần được xem xét đồng thời trong việc đánh giá và can thiệp liên quan đến SKTT.
Thứ tư, các TNTA đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các lược đồ thích ứng sớm và lược đồ không thích ứng sớm, qua đó ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển tâm lý cá nhân.
Thứ năm, luận án cũng chỉ ra các lược đồ thích ứng sớm và không thích ứng sớm có mối liên hệ đáng kể với SKTT của người trưởng thành trẻ tuổi.
Thứ sáu, kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các lược đồ thích ứng sớm và không thích ứng sớm giữ vai trò trung gian trong mối liên hệ giữa và SKTT của người trưởng thành trẻ tuổi, song mức độ và phạm vi tác động không đồng đều
Cuối cùng, khi xem xét vai trò của đặc điểm nhân khẩu - xã hội đến mối liên hệ giữa trải nghiệm thơ ấu và SKTT của người trưởng thành trẻ đã cho thấy các yếu tố nhân khẩu xã hội như tôn giáo, nghề nghiệp, thu nhập đóng vai trò điều tiết trong mối liên hệ giữa TNTA và SKTT. Kết quả này nhấn mạnh vai trò quan trọng của các yếu tố nhân khẩu xã hội trong việc giảm nhẹ tác động của TNTA, đồng thời củng cố tầm quan trọng của các yếu tố hỗ trợ tinh thần và môi trường sống trong việc cải thiện SKTT.
12. Các hướng nghiên cứu tiếp theo:
Dù còn một số hạn chế, nghiên cứu đã mở ra nhiều hướng tiếp theo về mối liên hệ giữa TNTA và SKTT tại Việt Nam, đặc biệt thông qua các nghiên cứu dọc để kiểm chứng quan hệ nhân quả và xác định thời điểm can thiệp phù hợp. Các nghiên cứu tương lai cần mở rộng mẫu sang các nhóm đa dạng, đồng thời so sánh theo nghề nghiệp, thu nhập, tôn giáo để làm rõ vai trò điều tiết của yếu tố nhân khẩu - xã hội. Bên cạnh đó, cần tiếp tục chuẩn hóa thang đo lược đồ sớm, làm rõ cơ chế bảo vệ/nguy cơ của các lược đồ và tăng cường kết hợp phương pháp định lượng với định tính. Về ứng dụng, nên thử nghiệm các chương trình can thiệp như liệu pháp lược đồ, trị liệu nhận thức - hành vi và giáo dục cảm xúc - xã hội nhằm nâng cao SKTT của người trưởng thành trẻ tuổi tại Việt Nam.
13. Các công trình công bố liên quan đến luận án:
Phan Thi Mai Quyen (2023), “Factors promoting children’s positive experience in pandemic”, The international conferrence proceedings: Psychology and Education in the context of social changes, pp. 442-450. ISBN: 978-604-88-7128-4
Phan Thi Mai Quyen (2024), “Adverse childhood experiences anh substance in young aldults: A literature review”, The international conferrence proceedings: Mental health in the digital age: A global issue, pp. 64-70. ISBN: 978-604-489-356-3
Phan Thi Mai Quyen (2024), “Adverse childhood experiences and Mental health risks: A literature review”, Second International conference on the issues of social sciences and Humanities, pp. 14-23. ISBN: 978-604-43-1656-7
Phan Thị Mai Quyên (2024), “Sức khỏe tâm thần của người trưởng thành trẻ tuổi tại Việt Nam”, Kỷ yếu Hội thảo quốc tế về Thúc đẩy sức khỏe tâm thần cộng đồng: Những đóng góp đa ngành, pp. 3-12. ISBN: 978-604-479-929-2
Phan Thi Mai Quyen (2025), “The role of early maladaptive schemas in the realationship between adverse childhood: A literature review", The third international conference on the issues of social sciences and Humanities, pp. 1021-1029. ISBN: 978-604-43-4874-2
Phan Thi Mai Quyen (2025), “The impact of early maladaptive schemas on the mental health of young adults”, Proceedings of international conference: Psychology and human development in a changing world, pp. 118-132. ISBN: 978-604-43-5531-3
Phan Thị Mai Quyên, Trần Thị Minh Đức, Bùi Thị Hồng Thái (2025), "Ảnh hưởng của trải nghiệm thơ ấu đến sức khoẻ tâm thần của người trưởng thành trẻ tuổi", Tạp chí Xã hội học và Tâm lý học Tập I (4), pp. 33-47, p-ISSN:3093-3943
INFORMATION ON DOCTORAL THESIS
Full name: Phan Thị Mai Quyên
Sex: Female
Date of birth: 04/07/1984
Place of birth: Ha Tinh
Amission decision number2949/2021/QĐ-XHNV-ĐT dated 28 December 2021 by VNU University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi.
Changes in academic prcess
Extension of the training duration in accordance with Decision number 5672/QĐ-XHNV dated December 28, 2023, issued by VNU University of Social Sciences and Humanities.
Revision of the dissertation title in accordance with Decision number 250/QĐ-XHNV dated January 13, 2023. Specifically, the title was changed from “The COVID-19 Pandemic and the Mental Health of University Students” to “The Relationship Between Childhood Experiences and the Mental Health of Young Adults.”
Officical thesis title: The Relationship between Childhood Experiences and the Mental Health of Young Adults
Major: Psychology
Code: 9310401.01
Supervisors:
1/ Assoc. Prof. Dr. Bùi Thị Hồng Thái
2/ Prof. Dr. Trần Thị Minh Đức
Summary of the new findings of the thesis
11.1. Research Objectives
Based on an investigation into the current relationship between childhood experiences and the mental health of young adults, as well as the roles of related factors (mediators and moderators), this dissertation proposes recommendations to enhance the mental health of young adults in relation to childhood experiences, in alignment with the theoretical model of the study.
11.2. Research Subject
The study focuses on the relationship between childhood experiences (including positive childhood experiences and adverse childhood experiences) and the mental health of young adults. In addition, it examines the mediating roles of early adaptive schemas and early maladaptive schemas, as well as the moderating roles of socio-demographic variables in this relationship.
11.3. Research Methods
The dissertation employed a cross-sectional design, examining the phenomenon at a single point in time within the permitted duration of the doctoral program. Data related to childhood experiences were retrospectively collected through participants’ self-reports. The dissertation adopted the following methodological approaches and specific research methods:
a) Methodological Approaches
- Social Psychology approach
- Family Psychology approach
- Health Psychology approach
- Positive Psychology approach
- Developmental Psychology approach
b) Specific Research Methods
- Literature review
- Questionnaire survey method
- Focus group interview method
- Typical case analysis method
- Statistical data analysis method
11.4. Main Findings
First, the dissertation established a clear theoretical foundation for investigating the relationship between childhood experiences and the mental health of young adults. Core concepts such as positive childhood experiences, adverse childhood experiences, and mental health were systematically conceptualized and analyzed from multiple perspectives, demonstrating that childhood experiences not only generate negative effects but may also exert enduring protective influences on individuals’ psychosocial development. The dissertation also identified important research gaps, including the lack of studies simultaneously examining positive childhood experiences and adverse childhood experiences, the limited testing of the mediating role of early schemas and the moderating role of socio-demographic characteristics, as well as the shortage of standardized measurement instruments for the Vietnamese context. Accordingly, a research model was proposed in which childhood experiences (positive and adverse) served as independent variables, mental health as the dependent variable, early schemas as mediators, and socio-demographic characteristics as moderators, thereby providing a coherent theoretical framework for the study.
Second, the dissertation identified an important aspect, namely the co-occurrence of positive childhood experiences and adverse childhood experiences. These findings not only open new directions for future research but also highlight the necessity of multidimensional studies to provide a more comprehensive understanding of the interaction between these two categories of experiences in relation to mental health.
Third, the dissertation clarified the relationship between childhood experiences (including positive childhood experiences and adverse childhood experiences) and mental health. With a high level of statistical significance, positive childhood experiences demonstrated a positive association with mental health. In contrast, adverse childhood experiences showed a statistically significant negative association with mental health. The findings also indicated the absence of multicollinearity among the independent variables, thereby strengthening the reliability of the regression model and suggesting that both categories of experiences have independent effects and should be considered simultaneously in mental health assessment and intervention.
Fourth, childhood experiences play an important role in the formation of early adaptive schemas and early maladaptive schemas, thereby exerting profound influences on individual psychological development.
Fifth, the dissertation also demonstrated that early adaptive schemas and early maladaptive schemas were significantly associated with the mental health of young adults.
Sixth, the findings indicated that early adaptive schemas and early maladaptive schemas functioned as mediators in the relationship between childhood experiences and the mental health of young adults; however, the magnitude and scope of these effects were not uniform.
Finally, when examining the role of socio-demographic characteristics in the relationship between childhood experiences and the mental health of young adults, the results showed that factors such as religion, occupation, and income served as moderators. These findings underscore the important role of socio-demographic factors in mitigating the impact of childhood experiences, while reinforcing the significance of psychological support resources and living environments in improving mental health.
Futher research directions
Despite several limitations, the study has opened multiple future directions for research on the relationship between childhood experiences and mental health in Vietnam, particularly through longitudinal studies to verify causal relationships and identify appropriate points for intervention. Future research should expand samples to more diverse populations while conducting comparisons across occupation, income, and religion in order to clarify the moderating roles of socio-demographic factors. In addition, further efforts are needed to continue standardizing measures of early schemas, to elucidate the protective and risk mechanisms associated with these schemas, and to strengthen the integration of quantitative and qualitative methods. In terms of practical application, intervention programs such as schema therapy, cognitive-behavioral therapy, and social-emotional education should be piloted to enhance the mental health of young adults in Vietnam.
Thesis-related publications
- Phan Thi Mai Quyen (2023), “Factors promoting children’s positive experience in pandemic”, The international conferrence proceedings: Psychology and Education in the context of social changes, pp. 442-450. ISBN: 978-604-88-7128-4
- Phan Thi Mai Quyen (2024), “Adverse childhood experiences anh substance in young aldults: A literature review”, The international conferrence proceedings: Mental health in the digital age: A global issue, pp. 64-70. ISBN: 978-604-489-356-3
- Phan Thi Mai Quyen (2024), “Adverse childhood experiences and Mental health risks: A literature review”, Second International conference on the issues of social sciences and Humanities, pp. 14-23. ISBN: 978-604-43-1656-7
- Phan Thị Mai Quyên (2024), “Sức khỏe tâm thần của người trưởng thành trẻ tuổi tại Việt Nam”, Kỷ yếu Hội thảo quốc tế về Thúc đẩy sức khỏe tâm thần cộng đồng: Những đóng góp đa ngành, pp. 3-12. ISBN: 978-604-479-929-2
- Phan Thi Mai Quyen (2025), “The role of early maladaptive schemas in the realationship between adverse childhood: A literature review", The third international conference on the issues of social sciences and Humanities, pp. 1021-1029. ISBN: 978-604-43-4874-2
- Phan Thi Mai Quyen (2025), “The impact of early maladaptive schemas on the mental health of young adults”, Proceedings of international conference: Psychology and human development in a changing world, pp. 118-132. ISBN: 978-604-43-5531-3
- Phan Thị Mai Quyên, Trần Thị Minh Đức, Bùi Thị Hồng Thái (2025), "Ảnh hưởng của trải nghiệm thơ ấu đến sức khoẻ tâm thần của người trưởng thành trẻ tuổi", Tạp chí Xã hội học và Tâm lý học Tập I (4), pp. 33-47, p-ISSN:3093-3943
Tác giả: Phòng ĐT&CTNH
Những tin mới hơn
Những tin cũ hơn
